ادبیات

۷۳-۲۱۰
لیان آندرست – ترجمه: صهبا نیک‌رفتار:   گوستاو فلوبر دو رمان متمایز با عنوان تربیت احساسات نوشت. رمان اول (۱۸۴۵) کاراکترها و نقاط داستانی مشابه با شاهکار شناخته‌شده‌اش (۱۸۶۹) دارد. در اینجا ابتدا به ارزیابی نقدهای موجود حول رمان اول و ارتباط دو رمان می‌پردازم و سپس تکه‌هایی از دو اثر را در مقایسه با هم بررسی می‌کنم. مقایسه‌ی تکه‌هایی موازی از تربیت احساسات ۱۸۴۵ با ۱۸۶۹ شکل‌گیری دغدغه‌های فرمال و درون‌مایه‌ای فلوبر را نشان می‌دهد و به‌خصوص نمایانگر تغییر مهمی در صدای روایی فلوبر است. طی این بیست و چهارسالبیشتر بخوانید
۷۳-۲۱۴
بهار احمدی‌فرد : حدود شصت سال است که خوانندگان فرانسوی آخرین رمان فلوبر، یعنی بوار و پکوشه، از تورق ضمیمه رمان، یعنی لغتنامه عقاید کلیشه‌ای، محظوظ می‌شوند. بعضاً کاتالوگ عقاید شیک۳ هم به این مجلد افزوده شده است. این لغتنامه، نخست در شش چاپ به‌عنوان ضمیمه رمان بوار و پکوشه در فرانسه منتشر شد و در سال ۱۹۵۱، برای اولین بار در مجلدی مستقل انتشار یافت. در انگلستان و امریکا، خود لغتنامه از رمان بوار و پکوشه شناخته‌شده‌تر است. هرچند نمی‌توان گفت این کتاب کوچک، به جز ترجمه‌های بی‌دقت مجلهبیشتر بخوانید
۷۳-۲۱۹
امین حدادی: بلانشو در نوشتارِ فاجعه با آن سبک درخشانِ قطعه‌نویسی که گویی تنها امکان سخن‌گفتن از فاجعه و مرگ باشد؛ در پاره آغازینِ کتاب می‌نویسد: «فاجعه همه چیز را ویران می‌کند در عین حال که همه چیز را دست نخورده باقی می‌گذارد.» یا به تعبیر دقیق‌تر کیوان طهماسبیان در مقاله بررسی سبک قطعه‌نویسی فلسفی موریس بلانشو: «فاجعه با برجا‌گذاشتن ویران می‌کند.»۲ نکته‌ای که در هر دو ترجمه انگلیسی و آلمانی این عبارت مغفول مانده است. خصیصه‌ای متناقض که هرچند برای سوژه ویران مانند مرگ است و پایان ماجرا، امابیشتر بخوانید
۷۳-۲۲۱
مهدی ملک : پیش از انقلاب هوگو مانستربرگ در فوتوپلی به احتمال زیاد کنار هم قراردادن دو واژه فیلم و فلسفه به شوخی یا بازی با واژه‌ها شبیه بود چرا که به دو دلیل عمده سینما در دو دهه پس از پیدایشش هنوز از سوی متفکران جدی گرفته نمی‌شد. دلیل نخست جایگاه مطرح‌شدن و محبوبیت سینما به عنوان تفریح ارزان‌قیمت عوام، در کنار سیرک و در جایگاهی پایین‌تر از تئاتر و اپرا، و دوم مشکوک‌بودن متفکران به آن به عنوان یک فرم هنری مستقل بود. در واقع سال‌ها طول کشیدبیشتر بخوانید
103-44
ترجمه: محمود حدادی: فتح عاشقانه‌ی شرق «به دوستداران ادبیات» پیش از آن‌که به معنای ناب کلمه شعر باشد، بیان‌نامه‌ای است خطاب به شرق‌شناسانِ آلمانیِ قرن نوزدهم، محض ترغیب آنان به کوششی بیش‌تر در راه شناخت فرهنگ و ادب مشرق‌زمین، و جبران عقب‌ماندگی‌یی که قوم «تویتونیا، یعنی مردم آلمان» در این زمینه نسبت به دیگر «خواهرانش»، یعنی انگلستان و فرانسه داشت. ژوزف هامر فون پورگشتال (۱۸۵۶-۱۷۷۴) به هنگام سرایش آن در سال ۱۷۹۶ در قسطنطنیه به‌سر می‌برد و مقدر بود در این شهر به‌زودی با غزل‌های حافظ آشنا شود و دیوانبیشتر بخوانید
۷۲-۱۸۲
ترجمه: احمد اخوت: سخن مترجم: آنچه می‌خوانید داستان-مقاله‌ای (به قول نویسنده «فیکسیون») است از بورخس درباره همکاری ادبی میان فریدالدین عطار نیشابوری و ادوارد فیتز جرالد انگلیسی (کاری غیابی با فاصله هفتصد سال) با عنوان The Enigma of Edward Fitzgerald اثری که بورخس اصلاً آن را در سال ۱۹۴۵ به زبان اسپانیایی نوشت و سال‌ها بعد، در سال ۱۹۵۱ به انگلیسی نیز ترجمه شد. از این متن چند ترجمه به انگلیسی موجود است و من متنی را برای ترجمه برگزیدم که در کتاب گلچین شخصی زیر نظر و به انتخاببیشتر بخوانید
۷۲-۱۸۴
علی مشایخی: از در پشتی سینما بیرون می‌آیم. سوز بهمن‌ماه صورتم را خراش می‌دهد. حالا سه روز می‌شود که ریش و سبیلم را نتراشیده‌ام. وقت‌هایی که فیلم زیاد می‌بینم یا کتاب زیاد می‌خوانم دوست ندارم صورتم را اصلاح کنم. خودرو حال مرا بهتر از هر کسی می‌فهمد. آینه‌ی داخل را جوری نگه می‌دارد که فقط از شیشه‌ی پشت بقیه‌ی خودروها را ببینم. شب‌‌ها ملاحظه‌کارتر می‌شود. نور را تاریک‌شده می‌رساند به چشم‌هام که پشت عینک می‌سوزد بس که سرم توی گوشی‌ست، یا با لپ‌تاپ مدام کار می‌کنم، پشتم خم شده است.بیشتر بخوانید
۷۲-۱۹۷
سینما و ادبیات: در اهمیت ترجمه به لحاظ انسان‌شناسی، همین بس که می‌گویند اساساً ذهن انسان در مواجهه با دیدن پدیده‌ها و یادآوری خاطرات و روایتگری شفاهی، همچون یک مترجم عمل می‌کند، حتی زمانی که مولف است. در اهمیت ترجمه به لحاظ جامعه‌شناسی، همین بس که مدرنیته نه با جنگ و استعمار که با ترجمه وارد ایران شد. بگذریم از اینکه زبان فارسی همیشه خود را در قیاس با سایر زبان‌ها سنجیده و محک زده است. ادبیات، به غیر از ماهیت حقیقی، ماهیتی حقوقی نیز دارد، چون در دوران مدرن،بیشتر بخوانید
۷۲-۲۱۰
احمد اخوت: برتولت برشت (۱۹۵۶-۱۸۹۸) نمایشنامه ننه‌دلاور و فرزندان او را بین سال‌های ۱۹۳۹-۱۹۳۸ نوشت و این نخستین‌بار در سال ۱۹۴۱ در زوریخ روی صحنه رفت. اثری ضدجنگ که بعضی از ناقدان آن را بزرگ‌ترین نمایشنامه ضد جنگ دانسته‌اند. برشت اثر خود را براساس وقایع جنگ‌های سی‌ساله در اوایل قرن هفدهم نوشت یعنی دورانی که از سال ۱۶۱۸ تا ۱۶۴۷ اروپا درگیر جنگ‌های مذهبی و فرقه‌ای بود. جنگ نخست از آلمان شروع شد. سپس سوئد به لهستان حمله کرد و بعداً دولت‌های اتریش، دانمارک، اسپانیا و فرانسه وارد جنگ شدندبیشتر بخوانید
۷۲-۲۱۹
در پرونده‌ی ترجمه در این شماره سینما و ادبیات بخش کوچکی را به ترجمه و تالیف متون نظری اختصاص دادیم و نظرات آقای مراد فرهادپور را در مورد وضعیت نابسامان ترجمه متون فلسفی نظری جویا شدیم. در فقدان یک معیار مشخص برای سنجش ترجمه‌های متون فلسفی و نظری با چه راهکارهایی می‌توان به یک سنت ترجمه موثر و پایدار دست یافت. مراد فرهادپور به برخی از این راهکارها در مصاحبه کوتاه زیر اشاره کرده است که بسیار راهگشاست و می‌تواند مقدمه‌ای باشد بر بحثی مفصل‌تر و پرونده‌ای جداگانه در باببیشتر بخوانید