ادبیات

۷۴-۱۹۰
پیام چمانی : احتمالاً نخستین بار فیلسوفان پیشاسقراطی یونان بوده‌اند که متن مکتوب را آمیزه‌ای از حواس شنوایی و بینایی در نظر گرفتند و به دنبال آن صراحتاً حواس بویایی و لامسه را از دخالت در کنش خواندن عزل کردند. کالوکاگاتیا تعبیری بود که یونانیان برای این درآمیختگی حس بینایی و شنوایی به کار می‌بردند. سافو در یکی از اشعار خود با همین نام، کالوکاگاتیا را چنین تعریف می‌کند: «آن که زیبا باشد صرفاً تا مادامی که پیش چشم ما باشد، زیباست، اما آن که خیر باشد هم‌اینک و هموارهبیشتر بخوانید
۷۴-۲۰۵
علی رزاقی : سینما چیست؟ سوفیست یا فیلسوف؟ به پرسش نخست پاسخ‌های بی‌شماری داده شده و از زوایای گوناگونی بدان پرداخته شده است. اما پرسش دوم چطور؟ آیا اصولاً می‌توان پرسش دوم را مطرح کرد، آن هم در مورد آپاراتوسی که خود نقشی در مکانیسم پرفورماتیو خویش ندارد؟ به دریافت من، میلاد روشنی‌پایان در کتاب خود «سینما و مرگ» به‌تفصیل شرایط امکان طرح چنین پرسشی را فراهم کرده و تا حد ممکن بدان پاسخ داده است. اینکه پاسخ به چنین پرسشی علی‌الاصول ممکن است یا نه را می‌توان با عطفبیشتر بخوانید
۷۴-۱۶۲
منیرالدین بیروتی : انسان در هر جایی و در هر تعریفی با روایت هویت پیدا می‌کند. می‌خواهم بگویم هویت انسان چیزی نیست که فی‌نفسه باشد و فی‌نفسه مورد قبول واقع شود و خودبه‌خود باقی بماند. در حقیقت، بشریت در طول تاریخ از روایت‌ها شکل گرفته و به هر شکلی که بوده یا هست از روایت‌هایی شکل ‌گرفته که از خود به جای گذاشته یا به جا می‌گذارد.  اما این هویت که انسان و بشریت با آن شکل گرفته و می‌گیرد واقعاً چیست و روایت کدام است که تا نباشد هویتیبیشتر بخوانید
۷۴-۱۸۴
هیروگلیف این شماره مدخلی است بر «حذف» (ellipsis) در عرصه‌ی نقد و ادبیات خلاقه. حذف، یکی از تمهیدات ادبی مدرن در برابر نوآوری بلاغی کلاسیک -تشبیه و استعاره- است. در حذف، بیش از هر چیز غرض آن است تا فاصله‌ی بین شیء یا مضمون با جهان واقع‌شده در آن برجسته شود و چینش احساس و ادراکی مخاطب از زمان و فضا را دگرگون سازد. حذف، به منزله‌ی ماحصل تمایزها و شکاف‌هایی است که بین زبان مکتوب و زبان تصویر از قرن نوزدهم به بعد سربر می‌کند. شایان توجه است کهبیشتر بخوانید
۷۴-۱۸۰
ناصر نبوی : مسکوب: «دو ماه است که به سراغ این یادداشت‌ها نیامده‌ام. هر فرصتی -‌کم یا زیاد‌- صرف «گفت‌وگو در باغ…» شد و هنوز اول عشق است، خیلی مرا پیچانده. کشمکش و کشتی با این نوشته گاه مرا از نفس می‌اندازد: فکر باغ (= مأوای تن، مأوای روح+کودکی و جوانی+رویا، آرزو و خیال) و برکنده‌شدن از آن، بیرون‌افتادن از باغ (= مهاجرت، تبعید) موضوع اصلی است…» (از یادداشت مورخ ۱۵/۶/۱۹۹۰، روزها در راه، جلد دوم، ص ۴۵۵). * گفت‌وگو درباغ در تابستان ۱۳۷۱ منتشر شد، به همت انتشارات باغبیشتر بخوانید
۷۴-۱۷۵
  بلقیس سلیمانی : ۱- ما همه ژانوس هستیم، خدای اساطیر رومی که دو سر داشت که یکی به گذشته و یکی به آینده نظر داشت. در گذشته خاطرات هستند و در آینده طرح‌های آماده عمل. زمینی که قرار است کشت شود، خاطرات جایی در آن پس و پشت در حافظه ما به تمنای احضار خودشان را به درودیوار می‌زنند. حق دارند. چون ما به نفرین خدایان دچاریم درست مثل کاساندرا که از یک سو خدایان به او قدرت پیشگویی داده بودند و از سوی دیگر دچار نفرین آنها شدهبیشتر بخوانید
۷۴-۱۴۱
خاطرات و زمان در ادبیات به شکل‌های گونه‌گون درمی‌آیند: گاه مانند خاطره بازگشت به کودکی و نوجوانی و حتی جوانی، در همگان مشترک است؛ مانند شعرِ «بعد از تو» فروغ فرخزاد: «ای هفت‌سالگی/ ای لحظه‌های شگفت عزیمت/ بعد از تو هر چه رفت، در انبوهی از جنون و جهالت رفت» یا شعر «کسی که مثل هیچ کس نیست». بزرگ که می‌شویم، واقعیت را می‌شناسیم و می‌فهمیم چقدر به گفته ویرجینیا وولف «کثافت» است، و «در جستجوی زمان از دست رفته»ایم. حسرت می‌خوریم، «یاد باد آن روزگاران یاد باد». آنقدر اینبیشتر بخوانید
۷۴-۱۶۳
احمد پوری: انسان از آغاز شکل‌گیری شعورش کمر بست به نبرد با هر آنچه مانعی بر سر راهش بود. با طبیعت عظیم و مسلط در افتاد و قوانین آن را به نفع خود دگرگون کرد. در دل سرما گرما آفرید. در مقابل گرما پناه خنک ساخت. ابزار ساخت برای مقابله با هر آنچه به او تحمیل شده بود. فاصله‌ها را کوتاه کرد. سریع‌تر از هر جاندار دیگر محیط پیرامون خود را درنوردید. به دشواری‌هایی که به نظر می‌رسید ابدی‌اند غلبه کرد. اما هرگز نتوانست به جبری بزرگ که از سویبیشتر بخوانید
۷۴-۱۷۲
فرید رائد ۱- حافظه فردی، صورت‌های حوادث و سوانح زندگی فردی را در خود ذخیره می‌کند و خاطره از آن صورت‌ها حکایتی می‌سازد متناسب با حال و روز ما. تذکر رجوع نفس است به محفظه حافظه و صورت خاطره و صورتی است که در قالب حکایتی روایت می‌شود. پل ریکور، فیلسوف و متاله معاصر فرانسوی در اثر معروف خود سعی کرده است نسبت میان حافظه و روایت (داستان) را توضیح دهد. در این کتاب ما متوجه می‌شویم که حافظه در صورت روایت و داستان است که به یاد می‌آید وبیشتر بخوانید
۷۴-۱۶۴
ابوتراب خسروی: همچنان که ما در زمان شناوریم و زمان مکانیکی به صورت روزها و ساعت‌ها و ماه‌ها و سال‌ها از ما عبور می‌کند و ردشان را بر ما به صورت چین‌وچروک چهره‌ها و سفیدی موها می‌گذارند؛ ناگزیر شمای سایه‌وار حیات انسان در ادبیات داستانی در شرایط معمول تابع این مقوله است. قطعاً تبعات حرکت زمین و منظومه شمسی و رفتار کهکشان منجر به بازتاب زمان مکانیکی می‌شود. زمان مکانیکی عاملی بیرونی است که به ماهیت زمان وارد می‌شود، زیرا جزو خصایل زمان نیست و باعث درک عوارض ماده دربیشتر بخوانید