ادبیات

۶۹-۱۳۵
نیمه عمر، یادگار هلدرلین از سال ۱۸۰۵، شاید ساده‌ترین شعر او، و آشکارا تک‌ساحتی است. بندهای دوگانه این شعر در قبال هم ‌نظمی برابرنهادی دارند. بند اول، در تصویر یک سرشاریِ طبیعتِ تابستانی، نیمه گوارای زندگی را بازتاب می‌دهد. و بند دوم، در تصویر برهوت و یخ‌بندان زمستانی، نیمه ناگوار آ‌ن را. آن هماهنگی که هلدرلین بر اساس کلامی از هراکلیت آن را «یگانگی‌ِ هم‌زمان متضاد» تعریفش کرده است، در بند اول در کشش پراکنده‌ها به سوی یکدیگر تجلی می‌کند: گلابی زرد و سوری سرخ در یک هم‌زمانیِ خیالی بهبیشتر بخوانید
logo-2
آلفونس دوده – ترجمه: احمد اخوت : پیشگفتار مترجم: آلفونس دوده (Alphonse Daudet) نویسنده داستان محاصره برلن (The Siege of Berlin) صاحب قلم نام‌آشنایی در ایران است. او در سال ۱۸۴۰ در شهر نیم (Nimes) فرانسه به دنیا آمد و در ماه دسامبر ۱۸۹۷ از جهان رفت و حاصل عمر کوتاهش شد شانزده رمان و مجموعه داستان. دوده از دوستان نزدیک گوستاو فلوبر و امیل زولا بود. اولین داستانی که از نویسنده ما به فارسی ترجمه شد آخرین درس بود که محمدعلی جمال‌زاده آن را در سال ۱۳۴۰ ترجمه کرد وبیشتر بخوانید
۶۹-۱۴۱
کیهان خانجانی: چند نوع اشغال و ادبیات اشغال داریم. اول، وقتی کشوری اشغال می‌شود، ادیبانش آثاری می‌نویسند، مانند رمان «پوست» نوشته‌ی مالاپارته. دوم، وقتی نویسندگان کشور اشغال‌کننده آثاری می‌نویسند که در کشور اشغال‌شده می‌گذرد، مانند برخی از آثار گراهام گرین. سوم، وقتی اشغال از داخل کشور رخ می‌دهد؛ مانند حضور ستارخان و یپرم‌خان و سردار اسعد و دیگران که تهران را در دوره‌ی مشروطه فتح می‌کنند. چهارم، اشغال کاپیتولاسیونی؛ یعنی رسیدگیِ قضایی به جرم شهروند بیگانه با نماینده‌ی دولت آنهاست. این حق نخستین بار پس از شکست عباس‌میرزا در جنگ روسیه، بابیشتر بخوانید
۶۹-۱۵۲
احمد اخوت : کتاب طاعون نوشته آلبر کامو در سال ۱۹۴۷ منتشر شد یعنی وقتی نویسنده سی‌وسه‌ساله بود. این معروف‌ترین اثر کامو است و در همان سال انتشار به نُه زبان ترجمه شد و شهرت جهانی پیدا کرد. Plague (طاعون) بیماری عفونی بسیار واگیردار از قدیم به مرگامرگی معروف بوده و علاوه بر این به معنای هجوم و محاصره و همین‌طور بلا و مصیبت هم هست. کتاب آلبر کامو با این جمله‌ها به پایان می‌رسد: «میکروب [باسیل] وبا هرگز نمی‌میرد یا کاملاً نابود نمی‌شود… ممکن است سال‌ها در اثاثیه منزلبیشتر بخوانید
۶۹-۱۶۰
شاپور بهیان : ایرلند، کشور جیمز جویس، از گذشته‌های دور تاکنون در معرض تاخت‌و‌تاز و تهاجم دیگران بوده است؛ وایکینگ‌ها در قرون هشتم تا یازدهم، نورمن‌ها در قرن دوازدهم، اسکاتلندی‌ها در قرن چهاردهم، انگلیسی‌ها در قرن شانزدهم، اسپانیایی‌ها در قرن هفدهم، باز انگلیسی‌ها به رهبری کرامول در قرن هفدهم، همو که شورش استقلال‌طلبانه مردم ایرلند را به قساوت تمام سرکوب کرد. در دوران جدید، ایرلند از زمره مستعمرات انگلستان محسوب می‌شد. مبارزات مردم ایرلند نهایتاً منجر به استقلال بخش جنوبی این کشور شد که اکنون به جمهوری ایرلند شناخته می‌شود.بیشتر بخوانید
۶۹-۱۶۴
محمود حدادی : علت جنگ تن‌به‌تن صرفاً بدویت ابزار نبوده است. از لحاظ روانی هم خالی‌کردن بار نفرت بر سر کسی که می‌شناسیمش، یعنی بر سر همسایه نزدیکمان، خشنودی بیشتری می‌آورد. هانس ماگنوس اِنسس بِرگر از مقاله: نگاهی به جنگ‌های داخلی   انقلاب جمهوری‌خواهانه فرانسه در طی سال‌های ۱۷۸۹ تا ۱۷۹۹، با برانداختن نظام رَسته‌ای‌- ‌سلطنتی و برپایی دولتی که مشروعیت خود را در برابری حقوقی شهروندان می‌دانست، طبیعی است که بر مردم کشورهای واپس‌مانده همسایه -از دید رسیدن به آزادی‌های اجتماعی- تاثیری الهام‌بخش داشت. بیش از همه مردم وبیشتر بخوانید
۶۹-۱۶۶
ابوتراب خسروی : ماهیت انسان فرهنگی است؛ چنان که انسان را فارغ از هویت فرهنگی‌اش در نظر بگیریم و او را فقط با غرایزش شناسایی کنیم، تفاوت زیادی با حیوانات ندارد. مهم‌ترین خصلت آدمی  معناگزینی و سپس توسعه معناهاست. در واقع انسان معناگزینی و توسعه معناها؛ ادبیات، فلسفه و منطق، اخلاق، انواع هنرها و علوم و غیره را می‌آفریند و سپس آنها را طوری تثبیت می‌کند که بدل به امکان و ابزار اندیشیدن می‌کند. به نحوی که  نسل‌های بعدی فارغ از تاریخیت مفاهیم تصور ازلی‌بودن آن مفاهیم را دارند. به‌طوربیشتر بخوانید
۶۹-۱۶۸
ابراهیم دمشناس : در روزگار پادشاهی فتحعلی‌شاه، محمدصادق ‌مروزی به دربار راه یافت و از پادشاه لقب وقایع‌نگار دریافت کرد و قصه‌گوی مخصوص ایشان شد. او در این پست سازمانی رساله راحه‌الارواح را نوشت که استنساخی از داستان برزونامه است، روایتی از لشکرکشی افراسیاب و برزو، سرداران تورانی به ایران. وقایع‌نگار اگرچه داستانی نه تازه را روایت می‌کرد، و آن را تازه می‌کرد، خود در دو سمت و سوی مملکت از نزدیک شاهد وقایعی اسفبار از جنگ و اشغال بود. سال‌ها پیش از ورود به دربار، شاهد تاخت‌و‌تاز ازبکان بهبیشتر بخوانید
۶۹-۱۷۲
سهیل سمی: این روزها کاری را که زمانی بار عمده‌اش بر شانه‌ی ادبیات بود هالیوود انجام می‌دهد. شاید این تصور پیش آید که هالیوود دنباله‌رو و توجیه‌کننده‌ی خط‌مشی سیاسی ایالات متحده است، اما به گمان من بسیار بیش از این است. هالیوود خودش خط مشی طراحی می‌کند. از جمله طی این یکی دو دهه‌ی اخیر کاری‌ست که در ژانر فیلم‌های جنگی می‌کند. منظورم بدنه‌ی اصلی سینمای هالیوود است. گاهی فیلم‌هایی به ظاهر ضدجنگ یا ضد‌سیاست‌های امریکا در کشورهایی مثل افغانستان یا سوریه می‌سازند. اما همین آثار هم در نهایت کارکردیبیشتر بخوانید
۶۹-۱۷۴
خلیل درمنکی: در روزهایی که سرگرم ویرایش نهایی این میزگرد بودیم، خبر یافتیم، مجید مددی مترجم و استاد دانشگاه، چهره‌ای که در ایران به ویژه با ترجمه و معرفی آثار لویی آلتوسر شناخته می‌شود، درگذشته است. از مهم‌ترین کارهایی که او ترجمه کرده است می‌توان از «فلسفه هنر از دیدگاه مارکس» (میخائیل لیف شیتز) که در‌بردارنده جستاری مشترک از اتین بالیبار و پی‌یر ماشری و نامه آلتوسر به آندره دپره درباره هنر نیز هست، «ازخودبیگانگی انسان مدرن» (فریتس پاپنهایم) و «مارکسیسم و اخلاق» (یوجین کامنکا) اشاره کرد. این هر سهبیشتر بخوانید