۶۴-۷۱-

یک شمایل پرسوءتفاهم در پیشگاه تاریخ

جهانبخش نورایی، احمد امینی، سعید عقیقی، جواد طوسی
جواد طوسی: در این تردیدی نیست که ارزش و اعتبار «نقد و منتقد» در جامعه‌‌ای معنا پیدا می‌کند که از رونق فرهنگی برخوردار باشد. اگر پراکنده‌نویسی مطبوعات در دوره اول شکل‌گیری سینما در ایران (سال ۱۳۰۹ تا ۱۳۱۶) را به حساب نقد فیلم نگذاریم و از دوره فترت در فاصله‌ی‌ سال‌های ۱۳۱۶ تا ۱۳۲۷ با سرعت عبور کنیم، همزمان با شروع دومین دوره‌ی فیلمسازی در ایران با فیلم‌های «طوفان زندگی» (علی‌ دریابیگی/ ۱۳۲۷)، «زندانی امیر» (اسماعیل کوشان/ ۱۳۲۷)، «واریته بهار» (پرویز خطیبی/ ۱۳۲۸) و «شرمسار» (اسماعیل کوشان/ ۱۳۲۹) نشانه‌هایی از انتقاد سینمایی و تعریف‌دهی از منتقد را در نشریات و برخی کتب می‌بینیم. البته طبیعی است
جهانبخش نورایی: در یک دوره‌ای که نقد مضمونی هواخواه داشت، آنچه در فیلم گفته می‌شد اهمیتش بیشتر بود تا اینکه چگونه گفته می‌شود. دلیلش هم روشن بود. می‌توان گفت بیشتر تماشاگران، کسانی بودند که حرف مستقیم را می‌پذیرفتند و درک می‌کردند. آنها هنوز به آن حد از پختگی نرسیده بودند که علاوه بر آنچه می‌شنوند و می‌بینند، لایه‌های دیگری هم در فیلم هست که لذت مضاعفی را می‌تواند برایشان به وجود بیاورد. حالا وضع کمی بهتر شده. در اینجاست که معمولاً نقش منتقد مشخص می‌شود و خودش را نشان می‌دهد. اگر اثر مورد بحث قابلیت‌های لازم را داشته باشد، منتقد، باتجربه و آشنا به زیبایی‌شناسی و هنر فیلم، می‌تواند به بیننده کمک کند با درک وسیع‌تر فیلم لذت بیشتری ببرد. حتی در میان خود منتقدان هم این تاثیرپذیری از هم ممکن است اتفاق بیفتد. یکی از دوستانمان بر فیلم «شاید وقتی دیگر» بیضایی نقد منفی نوشته بود.
احمد امینی: من فکر می‌کنم مسیر بحثمان به سمت دیگری دارد می‌رود. شما می‌خواهید در این گفت‌وگو بحث تاریخ‌نگارانه داشته باشید یا تحلیلی؟
سعید عقیقی: من حتی وقتی در موقعیت تثبیت‌شده هم نبودم، شیوه‌ی کارم همین بود. نقد کتاب آقای فراستی را وقتی نوشتم که هم مجله داشت، هم دو نسل از منتقدان را نمایندگی می‌کرد و گروه خودش را داشت. نقد کتاب موج نو آقای طالبی‌نژاد را هم همین طور. هیچ وقت نفهمیدم چطور می‌شود حقیقت را زیر پا گذاشت و احترام را نگه داشت. سال اول دبیرستان بودم که اولین نقدم را مورد فیلم «معمای کاسپار هاوزر» ورنر هرتزوگ به مجله فیلم فرستادم و اول مهر سال ۶۴، یعنی ۳۲ سال پیش چاپ شد.

نظر‌ دهی مسدود شده است.