۷۱-۱۰۸

گفت‌وگو با مسعود کیمیایی / اونجایی باش که نگات کنن

جواد طوسی:

برای موضوع انتخابی این شماره، مسعود کیمیایی با توجه به سبک و شیوه فیلمسازی و جهان‌بینی و علایقش و کارنامه‌ی پرباری که در حوزه سینما و ادبیات دارد، یکی از بهترین گزینه‌ها بود. مگر می‌توان نقش تاثیرگذار تاریخی‌اش را در پهنه سینما و فرهنگ این سرزمین منکر شد؟ او بدون تردید شاخص‌ترین و مطرح‌ترین فیلمساز «موج نو» در رسیدن به یک مخاطب‌شناسی متوازن، در طبقه‌بندی اجتماعی آن دوران است. باید آن مقطع تاریخی را تجربه کرده باشی و روشنفکر و قشر عامی‌اش و دسته‌بندی‌های سیاسی چپ و مذهبی را خوب بشناسی و پای ثابت اکران عمومی سینماها و «جشن سپاس» و «جشنواره جهانی فیلم تهران» و پاتوق‌های فرهنگی آن موقع بوده باشی، تا متوجه شوی حرف‌ حساب می‌زنم یا بر اساس تابلوبودنم در جانبداری از کیمیایی دارم به او حال می‌دهم. اتفاقاً در این نگرش واقع‌بینانه، یکی از بخش‌های اساسی این گفت‌وگو قرار بود به آسیب‌شناسی افول آن تاثیرگذاری تاریخیِ قبل از انقلاب و عدم تکرار و استمرارش در سینمای این دوران باشد.

می‌دانستم که کیمیایی اهل گفت‌وگوی جمعی در قالب «میزگرد» نیست و برای گفت‌وگو با خودش نیز بر پایه شناخت قبلی‌ام می‌باید دل و دماغ و آمادگی و انگیزه‌ی کافی می‌داشت تا اتفاق خوبی بیفتد. بر پایه‌ی این پیش‌زمینه‌های ذهنی، قول یک گفت‌وگوی پروپیمان را از او گرفتم و قرار گذاشته شد. اما در خلال گفت‌وگو عرق سرد و افت فشار و… افتاد مشکلها و صحبتمان آن طور که باید به سرانجام نرسید. سرش سلامت… امید که به زودی بتوانیم هم‌مجلسِ دوباره‌ی آن «عزیز» شویم و از ناگفته‌ها بگوییم و تصویری منصفانه از گذشته و حال این «شمایل تاریخی» داشته باشیم.

***

* با توجه به اهمیت «فرم» در موضوع محوری بحث ما، اساساً فرم از نظر شما چه مفهومی دارد و محدوده‌ی تاثیرپذیری و تاثیرگذاری‌اش در سینما چیست؟

فرم چون طول و عرض و حجم ندارد، قابل رویت نیست. مفهوم هم ‌شکل هندسی ندارد. هر دو را باید در اثر دید و شرح داد. خود اثر اینها را امضا می‌کند. تو در ارتباط با حرفه‌ی شغلی‌ات به دادگاه می‌روی و بی‌گناه یا گناهکاری را معرفی می‌کنی. آیا همیشه اینها، این مراسم و آدم‌هایش شکل هم هستند؟ تغییر ساعت‌ها، تغییر آدم‌ها، شکل گناهکاران و لباس تو، لباس آنها، نوری که از پنجره به داخل ریخته، حال تو، دعوای دیشب، رانندگی در صبح، خودکاری که با آن می‌نویسی، اینها و خیلی‌های دیگر -حتی صدای تو در دادگاه- شکل هم‌اند؟ هر کدام شکلی از اجرا دارند که این اجراها دست تو نیست. چهار بعدازظهر دیروز یا هر چهار بعدازظهری با هم فرق دارند. هر کدام چهار بعدازظهر خود هستند که تکرار نمی‌شوند. ساعت، نور آفتاب، روشنایی دادگاه ممکن است شکل هم باشند، اما ثانیه با ثانیه‌های دیروز فرق دارند.

نظر‌ دهی مسدود شده است.