۶۰-gray-187

گفت‌وگو با شاپور بهیان پیرامون ادبیات دهه چهل جریانی از دل خاکستر شکست

رحمان چوپانی‌خرمشهری
ادبیات دهه‌ی چهل در کشور ما؛ خواه متاثر از ادبیات شرق و غرب باشد و خواه متاسیِ شرایط سیاسی و اجتماعیِ آن دوره؛ توانست پژواکی خوش‌آهنگ را بر پهنه‌ی ادبیات معاصر کشور بگستراند. بازتاب تصویر ذهنی و عینیِ انسانِ معترض و جست‌وجوگر در کوکبه‌ی آثاری که از آن سال‌ها به جا ماند؛ شمایلِ ذهنی و عینی انسان در جهانی است که می‌رفت تا به خواست و اراده‌ی قدرت سیاسیِ حاکم به بوته‌ی فراموشی سپرده شود. شگردهای گوناگونِ روایت مدرن در داستان‌نویسی، به یُمن ترجمه‌ی آثاری چون نقد آثار ادبیِ غرب و رمان و نیز پژوهش نویسندگان ایرانی از متون کهن؛ خرقه و خلعتی خوش‌قواره بر قامت داستان و رمان ایرانی دوخت و نویسندگان آن دهه؛ چه آنها که چون گلستان و آل‌احمد و گلشیری و دانشور و ساعدی و احمد محمود و دولت‌آبادی (خالق کلیدر) بخت و اقبال شهره‌شدن یافتند. و چه آنانی که چون شمیم بهار، علی‌مراد فدایی‌نیا، تینا تهرانی، امیر گل‌آرا، کاظم رضا و… که وسواس و نازک‌طبعی و فروتنی در نشر آثار، در پسله‌ا‌ی از پستوی ناپیدایی فرو‌بردشان؛ دست به خلق آثاری گوناگون زدند. در این گفت‌و‌گو؛ دکتر شاپور بهیان از خاستگاه ادبیات دهه‌ی چهل و تاثیر نویسندگان آن روزگار بر ادبیات امروز گفته است. باشد این گفتار؛ سرآغاز جستاری باشد که از اقبال خوانندگان امروز به بازخوانی آثار نویسندگان خاموش آن دوره می‌گوید. نویسندگانی که سال‌هاست غرقه در غبار نادیار‌ی‌اند.
**
*لطفاً تصویری اجمالی از ادبیات و هنر دهه چهل برای ما ترسیم کنید.
من دهه چهل را به طور کلی توضیح می‌دهم. طبیعی است که کلی‌گفتن دقت لازم را ندارد. من دو جریان اصلی در ادبیات و هنر دهه چهل می‌بینم که این دو جریان بر سر کسب منابع کمیاب سرمایه نمادین، یعنی منزلت و اعتبار و کسب موفقیت در عرصه هنر و ادبیات و بر سر تعریف ‌اینکه چه کسی هنرمند است و چه کسی نیست، چه چیزی هنر است و چه چیزی نیست با هم در نزاع‌اند.

نظر‌ دهی مسدود شده است.