۷۳-۶

گذر از فاجعه / زندگی و آثار آندری تارکوفسکی با نگاهی به بخش‌هایی از تاریخ سینمای روسیه

همایون خسروی‌دهکردی :

تارکوفسکی با حفظ نوعی ابهام سیاسی موفق شد آزادی خلاقه‌‌ای برای خود ایجاد کند. او حتی در فیلم‌هایی که در خارج از شوروی ساخت به شکلی رازآلود و پوشیده این اصل را مراعات کرد. از سوی دیگر علاقه ژرف او به تصویر موجب تلاش خستگی‌ناپذیرش برای به تصویرکشیدن مفاهیمی مثل زمان و ایمان بود که اساساً‌ با چشم دیده نمی‌شوند.

سینمای اتحاد شوروی

ادبیات غنی و قدرتمند روسیه همانند سنت‌های نمایشی و ادبی انگلستان و ایتالیا پایه محکمی برای سینمای این کشور ساخته بود. هنگامی که در دهه ۱۹۸۰ آرشیو فیلم‌های روسی در اختیار نظریه‌پردازان جهان قرار گرفت معلوم شد که از ۱۷۱۶ که فیلم در سال‌های ۱۹۰۷ تا ۱۹۱۷ ساخته شده بود ۲۸۶ فیلم باقی مانده که از نظر میزانسن بسیار غنی بوده‌اند. بسیاری از آثار تولیدشده در روسیه اقتباسی از ادبیات (به‌ویژه از آثار تولستوی، تورگنیف و پوشکین) بوده‌اند. زیبایی‌شناسی سکون که به «سبک روسی» نیز شهرت دارد ترکیبی است از سکوت‌های روانکاوانه‌ی تئاتر هنری مسکو با شیوه‌های شاعرانه وارداتی (خصوصاً‌ از دانمارک و ایتالیا). و همین امر است که هویت مستقل و قدرتمندی به آثار نمایشی روسیه داده است. کسانی چون پتر چاردینین (۱۹۳۴-۱۸۷۳) و از همه مهم‌تر یاکف الکساندرویچ پروتازانف (۱۹۴۵-۱۸۸۱) بود که بعد از انقلاب اکتبر با ساختن آثار پرهزینه و استفاده از بازیگرانی که به بهترین هنرپیشه‌های زمان خود بدل شدند، آثار جذاب و پرفروشی ساخت که گاه به دلیل تجاری بودن مورد انتقاد منتقدان حزبی قرار می‌گرفتند. در شماره ۵۲ (اردیبهشت و خرداد ۱۳۹۵ نیم‌ویژه‌نامه ساکوروف) گفتیم که اداره کشوری با جمعیتی حدود ۱۶۰ میلیون نفر که اغلب نیز بی‌سواد بودند توسط حزب کمونیست با جمعیت دویست هزار نفر، نمی‌توانست بدون کمک به وسیله ارتباطی تصویری چون سینما صورت پذیرد و همین‌جا بود که حکومت انقلابی و هنرمندان انقلابی که در کنارش بودند، به نیاز ضروری خود در مورد سینما توجه کردند….

نظر‌ دهی مسدود شده است.