۶۰-۱۲۰

کارکرد و نشانه‌های موتیف در روایت صداهای پنهانِ متن

نشست لیلا صادقی، محمدحسن شهسواری، مانی جعفرزاده
نیلوفر نیاورانی- لادن نیکنام: در میان آثار هر نویسنده‌ای شاید پنجره‌ای رو به یک معنا و مفهوم یا یک عنصر تکرار شود. و همه‌ی «موتیف» شاید همین تکرار باشد. تکراری از دلِ اندیشه‌ای برآمده و در پی برساختنِ موضوعی‌ست و می‌خواهد بر درونمایه چیزی بیفزاید. یعنی اگر نویسنده بر نکته‌ای تاکید دارد و از این تاکید می‌خواهد تکرار را در فرم ایجاد کند به ضرس قاطع می‌خواهد جایی در ذهن مخاطب را هدف قرار دهد.
و در این میان هستند نویسندگانی که با در نظر گرفتنِ تنوع آثارشان گویی همواره یک متن را نوشته‌اند. هر چند که این تعبیر یعنی «موتیف» اولین بار از هنرهای تجسمی و موسیقی وارد ادبیات شد، ولی با دنبال‌کردن یک خط تکرار‌شونده در آثار هر داستان‌نویس شاخص و جریان‌سازی می‌توان به عناصر تکرار‌شونده‌ی متن‌هایش دست یافت.
در این میزگرد «لیلا صادقی» به عنوان زبان‌شناس، نویسنده و شاعری ساختارگرا از جریان‌های تئوریک موجود توضیحات مفصلی ارائه داد، همچنین «محمدحسن شهسواری» به عنوان رمان‌نویسی که حالا جهانِ داستانی‌اش مولفه‌ها و موتیف‌های خاص خودش را دارد از تفسیرها و تعریف‌های موتیف در ادبیات معاصر داستانی گفت و سرانجام از وجود یک موزیسین «مانی جعفرزاده» که داستان‌نویس نیز بوده و اثری خلق کرده که ترکیب نت و کلمه است بهره بردیم تا ریشه‌های ورود «موتیف» از موسیقی به ادبیات را پی بگیریم.
این بحث به شناخت عناصر تکرارشونده در ادبیات داستانی ایران کمک بسیار می‌کند.
***
* ما در سینما و ادبیات معمولاً سعی کرده‌ایم بحث‌‌هایی را مطرح کنیم که دستاورد مشخص و روشنی برای افراد علاقه‌مند به داستان‌‌‌‌‌‌‌نویسی در آن وجود داشته باشد. بسیاری از بحث‌‌هایی هم که انتخاب کردیم، منابع فارسی در مورد آن مباحث بسیار محدود بوده است، در مورد «موتیف» نیز چنین وضعی وجود دارد…

نظر‌ دهی مسدود شده است.