103-44

چکامه‌ای به دوستداران ادبیات / چکامه‌ی ژوزف هامر فون‌پورگشتال

ترجمه: محمود حدادی:

فتح عاشقانه‌ی شرق

«به دوستداران ادبیات» پیش از آن‌که به معنای ناب کلمه شعر باشد، بیان‌نامه‌ای است خطاب به شرق‌شناسانِ آلمانیِ قرن نوزدهم، محض ترغیب آنان به کوششی بیش‌تر در راه شناخت فرهنگ و ادب مشرق‌زمین، و جبران عقب‌ماندگی‌یی که قوم «تویتونیا، یعنی مردم آلمان» در این زمینه نسبت به دیگر «خواهرانش»، یعنی انگلستان و فرانسه داشت. ژوزف هامر فون پورگشتال (۱۸۵۶-۱۷۷۴) به هنگام سرایش آن در سال ۱۷۹۶ در قسطنطنیه به‌سر می‌برد و مقدر بود در این شهر به‌زودی با غزل‌های حافظ آشنا شود و دیوان او را به آلمانی برگرداند. شعر حاضر، که به سبک اشعار حماسی عهد روشنگری، لحنی چکامه‌وار دارد، تقدیم به ینیش، زبان‌پژوه پیشگام اتریشی است که پیش‌تر پژوهش‌هایی راه‌گشا در زبان سانسکریت کرده بود و در همان زمان، تدوین یک لغتنامه‌ی عربی‌-‌فارسی‌-ترکی را در دست داشت و در این راه از دستیاری هامر برخوردار بود که در اینجا، با کنایه به تصرفات کشورهای استعمارگر آن دوران در آسیا و امریکای جنوبی شناخت ارزش‌های معنوی و ادبی شرق را هم نوعی فتح می‌خواند، اما فتحی سوای کشورگشایی‌های اسپانیایی‌ها که با کشف امریکای جنوبی و مرکزی به غارت طلای این سرزمین‌ها رو ‌آوردند و به این‌شکل برای بشریت ننگ ساختند و اما برای خود نیز «بیماری توده‌گیر» سفلیس را آوردند. بلکه طعمه‌ی گل‌های معنوی شرق -که هامر میراث یونانی را هم خویشاوند آن می‌شمرد- برخلاف «پاداش‌هایی از نوع جزیره‌های ادویه، کان‌های نقره و الماس» که استعمارگران از پی آن‌اند، «شمیم فرزانگی شیرین» را به اروپا به ارمغان خواهد آورد.

نظر‌ دهی مسدود شده است.