۶۶-RahmatiRad

پرتوی که می‌تابد از کجاست؟ / مروری بر کتاب عباس کیارستمی و فیلم‌-‌فلسفه

رضا رحمتی‌راد: 

عباس کیارستمی و فیلم‌ـ-فلسفه، نوشتۀ متیو ابوت، بعد از مقدمۀ فشرده‌ای که درعین‌حال طولانی‌ترین بخش کتاب است به‌سراغ آخرین فیلم‌های کیارستمی (و به قول نویسنده آثار دورۀ پختگی او) می‌رود: باد ما را خواهد برد، ای‌بی‌سی آفریقا، ده، پنج، شیرین، کپی برابر اصل و مثل یک عاشق. ابوت مقدمۀ کتاب را با روایت فیلم طعم گیلاس آغاز می‌کند، فصل پایانیِ حیرت‌آور آن را نقطۀ عطف سینمای کیارستمی می‌شمارد و بعد، گویی دقیقاً به‌منظور افزودن رد این موخره به کل متن، طعم گیلاس را از فصل‌های اصلی کتاب تفریق می‌کند. این حذف و ادغام توامان برخوردی‌ست مشابه کار کیارستمی؛ مشابه آنچه در مقدمۀ کتاب در مورد او آمده است: «امر واقعی در کارهای کیارستمی هم از ما دور می‌شود و محو می‌گردد و هم مدام نزدیک و نزدیک‌تر می‌شود». بخش پایانیِ طعم گیلاس چنین نقشی در کتاب ابوت دارد، میانجیِ محوشونده‌ای است که در غیابش ادامه می‌یابد و گویی کل متن را با تاخوردن به‌روی خود از خویش می‌زاید. این ویژگی به کتاب وجهی انعکاسی می‌بخشد که (باز بنا به آنچه در مقدمه آمده) ویژگی کار کیارستمی است و دستِ دیگری از آینه‌بازیِ او؛ جادویی که به فرم کتاب نشت کرده و تفکری را در خود تکرار می‌کند که می‌توان از بطن فیلم‌های کیارستمی، و به‌خصوص از موخرۀ طعم گیلاس، بیرون کشید: «تفکری خالی‌کنندۀ باد نظریه‌ها یا حتی ویرانگر: تفکری که می‌خواهد واداردمان به تامل درباب خود میل‌مان به دست‌یافتن به دیدگاهی جامع و فراگیر. و، شاید بتوان گفت، می‌خواهد واداردمان به‌جای چنین خواهشی، نگاه کنیم.»

نظر‌ دهی مسدود شده است.