MOKRI

وقتي از ميزانسن حرف مي‌زنيم، از چه حرف مي‌زنيم!

شهرام مکري

معناي لغتي ميزانسن به‌ هر آنچه در صحنه است، اشاره دارد. در تئاتر هر چه را که در سِن مي‌توان ديد، به عنوان ميزانسن طراحي‌شده براي آن، توسط کارگردان نسبت مي‌دهند. بنابراين از نظر ترجمه تاريخي، ميزانسن، حيطه مسووليت کارگردان و آنجايي بود که کارگردان به برداشت بصري از متني مي‌رسيد و آن را بر سن تئاتر به نمايش مي‌گذاشت.

ميزانسن با تئاتر متولد شد و کار کارگردان‌هاي متفاوت با دادن ميزانسن‌هاي متفاوت به يک سن، از هم قابل تفکيک بودند و همان طورکه مي‌دانيد در ابتداي پيدايش اين لغت در فرانسه، مسووليت يک کارگردان تئاتر در قبال يک نمايشنامه واجراي آن شامل همه موارد مي‌شد، از مسير حرکت بازيگران و ايستادن آنها بر سِن براي گفتن ديالوگ، تا چگونگي قطع و وصل شدن نورها و بازي بازيگران. حتي مواردي مثل گريم و چيدمان دکور احتمالي هم جزو ميزانسن مي‌شد. اگر اين چيدمان پر از وسيله بود، يک جور ميزانسن بود و اگر خالي از هر وسيله‌اي‌، يک جور ديگر. خلاصه اينکه يک کارگردان تئاتر کسي بود که براي آن صحنه ميزانسني را طراحي کرده بود. اين تعريف که برخي از منتقدان و تحليلگران فيلم امروز به آن اشاره دارند که ميزانسن را همه چيز يک فيلم مي‌دانند از همين جا مي‌آيد، از همين تعريف تئاتري آن. از نظر اين نوع تحليلگران، هنوز هم مسووليت هر آنچه در يک فيلم اتفاق مي‌افتد بر عهده کارگردان است و اين مسووليتي تاريخي است که از ابتدا کارگردان برعهده داشته است و همين يعني ميزانسن.

نظر‌ دهی مسدود شده است.