۷۲-۲۱۹

وضعیت آشوبناک ترجمه متون نظری و سمپتوم‌های بیماری ترجمه و تالیف در انزوای تاریخی در گفت‌وگو با مراد فرهادپور/ ترجمه در انزوا

در پرونده‌ی ترجمه در این شماره سینما و ادبیات بخش کوچکی را به ترجمه و تالیف متون نظری اختصاص دادیم و نظرات آقای مراد فرهادپور را در مورد وضعیت نابسامان ترجمه متون فلسفی نظری جویا شدیم. در فقدان یک معیار مشخص برای سنجش ترجمه‌های متون فلسفی و نظری با چه راهکارهایی می‌توان به یک سنت ترجمه موثر و پایدار دست یافت. مراد فرهادپور به برخی از این راهکارها در مصاحبه کوتاه زیر اشاره کرده است که بسیار راهگشاست و می‌تواند مقدمه‌ای باشد بر بحثی مفصل‌تر و پرونده‌ای جداگانه در باب ترجمه و تالیف متون فلسفی و نظری در ایران.

***

* خیلی ممنون آقای فرهادپور که دعوت ما را پذیرفتید. همان طور که می‌دانید، مصاحبه امروز مربوط به ترجمه و نسبت آن با تالیف در وضعیت فعلی امروز ماست. شما خودتان بانی تز ترجمه و تفکر بودید. که حدود ده سال از آن می‌گذرد. طبیعتاً در این مدتی که گذشته است، ما فرازونشیب‌های بسیار زیادی داشتیم. وضعیت ترجمه ما دگرگون شده است. به طور کلی وضعیت ترجمه امروزه، به‌ویژه ترجمه متون نظری بسیار آشفته‌ است. هم به لحاظ انتخاب متون و هم به لحاظ تعدد ترجمه‌هایی که عموماً غلط و مغشوش هستند. هیچ معیاری برای سنجش این ترجمه‌ها وجود ندارد و نقدهایی هم که در این زمینه منتشر می‌شود. جز یکی دو استثنا، غالباً خیلی شخصی و حتی می‌شود گفت کینه‌توزانه‌اند بنابراین هیچ نتیجه‌ای از اینها حاصل نمی‌شود. می‌خواستم ببینم خودتان چه نظری نسبت به ترجمه در وضعیت امروز ما دارید؟

خب بحث نظری‌ای که به آن اشاره کردید، تحت عنوان ایده تفکر-ترجمه اواخر دهه ۷۰ در مقدمه کتاب عقل افسرده مطرح شد. البته خود این ایده هم در این فاصله تغییرات زیادی کرده ولی اینجا جای پرداختن به بحث مفهومی یا هرمنوتیک ترجمه نیست. من در آن مقدمه این نکته را مطرح کردم که ترجمه، در شرایط فعلی، یگانه شکل حقیقی تفکر برای ماست. ولی خب، از همین حکم می‌شود این نتیجه را گرفت که ترجمه دقیقاً چون شکلی از تفکر هست یا می‌تواند باشد، پس می‌تواند شکلی از عدم تفکر یا توقف تفکر هم باشد. خب این دو حد نهایی در دوره‌های مختلف به شکل‌های گوناگون با هم ترکیب می‌شوند. اگر بخواهیم وضع آشفته فعلی را ریشه‌یابی کنیم، به اعتقاد من، باید برویم سراغ مفهوم انزوا. همان انزوای تاریخی و فرهنگی و سیاسی‌ که طی چهار دهه گذشته بر ما تحمیل شده است. در واقع وضعیت سیاسی و فرهنگی امروزی ما در کل محصول همین انزواست.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *