۷۸-۲۰۴

همیشگی فاجعه در اکنون حادثه / تحلیلی بر شعر آیه‌های زمینی

نایب شیرازی:

اثر ادبی را می‌توان از منظرهای متفاوتی بررسی کرد. تقسیم‌بندی هر اثر ادبی به لایه‌های متعدد و تحلیل آنها می‌تواند ارتباط هر لایه را با هم و با کل اثر نمایان سازد. شکل‌بخشیدن به هر اثر نشانگر ذهنیت و جهان‌بینی خالق آن است. بازتاب این جهان‌بینی را می‌توان در چگونگی معنا یا معناهای هر اثر دریافت.

متن پیش‌رو با در پیش‌گرفتن اسلوبی متفاوت از آنچه معمول است، قصد دارد با در کنار هم‌گذاشتن عناصر سازنده یک اثر ادبی، چگونگی شکل‌گیری ساختار و مفاهیم آن را به نمایش بگذارد، یعنی با واشکافی جزءبه‌جزء به کل اثر رسیده و فرم نهایی آن را نمودار کند و همچنین تاثیر عناصر سازنده خُرد را در ساخت این بافت بنمایاند.

۱- شکل نگارشی: شعر «آیه‌های زمینی»۱ از شانزده بند تشکیل شده است. تقسیم هر یک از این بندها به چندین سطر با توجه به عناصر جمله، معنا و همچنین ضرورت وزنی صورت گفته است. هر یک از این بندها دارای ارتباط محتوایی و مفهوم مستقلی هستند که در پیوستگی با دیگر بندها، نمایانگر ساختار، مفهوم و محتوایی یکپارچه می‌شوند و شعری متشکل را ارائه می‌دهند. برای مثال دو بند اول شعر را بررسی می‌کنیم که می‌تواند الگویی برای دیگر بندهای شعر از این منظر باشد:

بند اول: دارای دو جمله است که در سه سطر نوشته شده است. منفرد نوشتن «آنگاه» به عنوان نشانه زمانی در آغاز شعر و در یک سطر جداگانه، هم به خاطر تاکید بر واژه و برجسته‌کردن آن در عناصر جمله و هم به علت برکشیدن زمان گزاره‌ای شعر به ساحت زمان اساطیریِ بی‌زمان و بی‌مکان است. سطر سوم به عنوان پیامدی از رویداد سطر دوم است که بنا بر ضرورت وزنی و عناصر مادی شعر همچون برکت و زمین، در یک سطر نوشته شده‌ است.

نظر‌ دهی مسدود شده است.