۷۰-۲۱۲

«نقدِ هنر» / بازخوانیِ صدایِ آینده / در گفت‌و‌گو با شاپور جورکش

محسن نوری‌چپی:

سال‌ها پیش نیما یوشیج در مقدمه‌ی «خانواده‌ی سرباز» درباره‌ی عکس‌العمل جامعه ادبیِ وقت در قبالِ انتشارِ «افسانه» نوشت: یک سر، برای استماعِ آن نغمه از این دخمه بیرون نیامد.

بعد از این همه سال گویی همچنان این جمله‌ی نیما در گوش جامعه‌ی ادبیِ ما طنین می‌اندازد. سال گذشته دو اثر از نیما، مجموعه‌ی اشعار منتشر نشده و آثار منثور او برای اولین بار چاپ شدند. اما کمتر صدایی از جایی برای سخن‌گفتن درباره‌ی این آثار شنیده نشد. بخشی از این شرایط هم البته به واسطه‌ی شیوه‌ی انتشار این کتاب‌ها بود. به‌هرحال چاپ این دو اثر تازه از او موجب شد تا در این شماره به نیما یوشیج بپردازیم. شاعری که تمام حوزه‌ی اندیشگیِ پس از خود را به نوعی متأثر از خویش کرده است.

شاپور جورکش شاعر و پژوهشگر معاصر و نویسنده‌ی دو کتاب مهمِ «بوطیقای شعر نو» درباره‌ی مولفه‌های شعر نیما و کتاب «زندگی، عشق و مرگ از دیدگاه صادق هدایت» است. او با نوشتن کتاب بوطیقای شعر نو گامی بسیار مهم برای شناساندن کار بزرگ نیما انجام داده است. ایشان به جای تفسیرهای شخصی، با بیرون کشیدن مولفه‌های تئوریک نیما از متون او سعی در شناساندنِ راهی که نیما در شعر پیش گرفته بود داشت. در این مصاحبه که به بهانه‌ی این آثار انجام شده، درباره‌ی نوشته‌های منثور، اشعار و نظریات نیما گفت‌و‌گو شده است. درباره‌ی اینکه شناخت نیما ممکن نمی‌شود مگر با خارج شدن از خود و وارد‌شدنِ مستقیم، دقیق و بی‌واسطه به آثارش…

……

*در سالی که گذشت مجموعه‌ی اشعار منتشر نشده از نیما برای اولین بار چاپ شد و همین طور بخش تازه‌ای از آثار منثور او. در حالی که انتظار می‌رفت سروصدایی بین اهالی ادبیات راه بیندازد اما تقریباً هیچ اتفاقی نیفتاد. و با یک جور بی‌تفاوتی عجیبی از کنارش گذشتند. اگر در هرجای دیگری در دنیا اثر تازه‌ای از یک شاعری با این درجه از اهمیت برای اولین بار منتشر شود، یک حساسیت مهمی را ایجاد می‌کند اما در اینجا تقریباً هیچ است… به نظر می‌رسد نیما امروز هم کمتر از دوره‌ی حیاتش مورد بی‌مهری نیست!

بله، آن کتابی که فرهنگستان منتشر کرد و شعرهایی تازه چاپ از نیما داشت. و در این شعرها یک بار دیگر گویی نیما با همان حال و هوای دهه‌ی چهل و پنجاه رخ می‌نمود. درباره‌ی کتاب واکنشی نبود چون، شاید، به همان علت که شما و مجله‌تان –دست‌کم با من- تماسی نداشتید برای نظر خواستن. در مورد این کتاب آثار منثور نیما هم اگر شما تماس نمی‌گرفتید شاید من به صرافت نمی‌افتادم که چیزی بنویسم.

نظر‌ دهی مسدود شده است.