۷۲-۱۸۲

معمای ادوارد فیتز جرالد / خورخه لوئیس بورخس

ترجمه: احمد اخوت:

سخن مترجم: آنچه می‌خوانید داستان-مقاله‌ای (به قول نویسنده «فیکسیون») است از بورخس درباره همکاری ادبی میان فریدالدین عطار نیشابوری و ادوارد فیتز جرالد انگلیسی (کاری غیابی با فاصله هفتصد سال) با عنوان The Enigma of Edward Fitzgerald اثری که بورخس اصلاً آن را در سال ۱۹۴۵ به زبان اسپانیایی نوشت و سال‌ها بعد، در سال ۱۹۵۱ به انگلیسی نیز ترجمه شد. از این متن چند ترجمه به انگلیسی موجود است و من متنی را برای ترجمه برگزیدم که در کتاب گلچین شخصی زیر نظر و به انتخاب خود بورخس در سال ۱۹۶۷ منتشر شده است. این نوشته را در ارتباط با موضوع ویژه این شماره سینما و ادبیات برگزیدم که درباره بوطیقای ترجمه است.

بورخس در معما… بر موضوع مهم همکاری غریب میان «نویسنده اصلی» و «مترجم» تاکید می‌کند. او معتقد به یک ادبیات جهانی (متشکل از چند متن اصلی و اولیه) و بی‌شمار «صورت‌های تجسدیافته» (در حقیقت متون بازنویسی و ترجمه‌شده) از این بود. بنابراین از نظر او فرهنگ چیزی نیست جز انبوهی «متون ترجمه شده». از این منظر متن اصلی (Orginal) و نسخه ترجمه‌شده (چیزی فرعی و بدلی) دیگر معنا ندارد. نمی‌توان گفت رباعیات خیام اصل است و ترجمه آن به قلم فیتز جرالد فرعی است. مگر نه این که بارها اتفاق افتاده که ترجمه‌ای نه تنها جای متن اصلی (اولیه) را گرفته بلکه چنان فراتر رفته که استقبال از آن به مراتب بیشتر از متن اصلی بوده است؟

نظر‌ دهی مسدود شده است.