۶۷-۶۹

طلسم تقدیر ترس: نگاهی به فیلم «ساحر» اثر ویلیام فریدکین

حامد عزیزیان :

اشاره

«ساحر» (۱۹۷۷) نه تنها یکی از بهترین دوباره‌سازی‌های تاریخ سینماست بلکه خود نیز به اثری کلاسیک تبدیل شده است. این درام راز‌آلود و جاه‌طلبانه در هنگام نمایش با شکست انتقادی و تجاری روبه‌رو شد اما گذر زمان ثابت کرد که بسیاری از قضاوت‌های منفی درباره‌ی فیلم منصفانه نبوده‌اند. در این نوشتار ابتدا کارنامه فیلمساز مرور می‌شود و در ادامه ضمن اشاره‌ای مختصر به مراحل ساخت «ساحر» و داستان آن، از دو زاویه عمده به بررسی فیلم خواهیم پرداخت.

 

پیشینه فیلمساز

ویلیام فریدکین  (William Friedkin) کارگردان و فیلمنامه‌نویس امریکایی به همراه فیلمسازانی همچون پیتر باگدانوویچ، فرانسیس فورد کاپولا، جرج روی هیل، مایک نیکولز، پیتر ییتز، آلن جی. پاکولا و… از چهره‌های شاخص جریان هالیوود نو به شمار می‌آید. وی در بیست و پنجم آگوست ۱۹۳۵ در شهر شیکاگو در ایالت ایلینوی در خانواده‌ای یهودی و اوکراینی‌تبار متولد شد. فریدکین پس از پایان تحصیلات متوسطه نتوانست به دانشگاه برود و در عوض شغلی در یک ایستگاه تلویزیونی محلی در شیکاگو به دست آورد. او شیفته سینما بود و فیلم‌هایی چون «مزد ترس» (۱۹۵۳)، «شیطان‌صفتان» (۱۹۵۵) (هر دو به کارگردانی آنری-ژرژ کلوزو)، «زندگی شیرین» (فدریکو فللینی، ۱۹۶۱)، «ماجرا» (۱۹۶۰)، «شب» (۱۹۶۱) و «کسوف» (۱۹۶۲) به کارگردانی میکل‌آنجلو آنتونیونی، «راشومون» (آکیرا کوروساوا، ۱۹۵۰) و نیز آثار آلفرد هیچکاک و الیا کازان الهام‌بخش وی برای ورود به عرصه فیلمسازی بودند. فریدکین جوان وقتی برای نخستین‌بار «همشهری کین» (اورسن ولز، ۱۹۴۱) را دید چنان تحت تاثیر قرار گرفت که تصمیم گرفت کارگردان شود. وی سپس کارش را از تلویزیون و با ساخت فیلم‌های مستند آغاز کرد.

نخستین فیلم مستند فریدکین به نام «مردم علیه پل کرامپ» (۱۹۶۲) شرح محاکمه پل کرامپ بزهکاری است که به اتهام سرقت و قتل به مرگ محکوم می‌شود. فیلم در جشنواره سن فرانسیسکو برنده جایزه گلدن گیت شد. فریدکین سپس در سال ۱۹۶۵ کارگردانی یک قسمت از مجموعه تلویزیونی مشهور «ساعت آلفرد هیچکاک» با نام «فصل تعطیلات» را بر عهده گرفت و سپس در هالیوود نخستین فیلم سینمایی خود را به نام «اوقات خوش» (۱۹۶۷) با بازی زوج خواننده سانی بونو و شر کارگردانی کرد. این فیلم در فیلم بی‌سرو‌ته که به سبک آثار کم‌هزینه اروپایی ساخته شده بود به هیچ عنوان مورد استقبال قرار نگرفت به نحوی که خود فریدکین نیز آن را فیلمی غیرقابل تحمل نامید. دو فیلم بعدی با نام‌های «جشن تولد» (۱۹۶۸) و «پسرهای گروه» (۱۹۷۰) آثاری مستقل، کم‌هزینه و شبه‌تئاتری بر اساس نمایشنامه‌هایی از هرولد پینتر و مارت کراولی بودند که هرچند تا حدی مورد استقبال منتقدان قرار گرفتند اما در مجموع آثار موفقی نیز قلمداد نشدند. هرچند فیلم دوم بعدها به عنوان یکی از نخستین آثار جریان‌ساز سینمای کوییر یا دگرباشانه مورد توجه قرار گرفت. فریدکین در پی عدم موفقیت نخستین تجربه‌های کارگردانی‌اش به توصیه هاوارد هاکز عمل کرد و تصمیم گرفت به جای ضبط تصاویر شخصی و روشنفکرانه، فیلم‌هایی بسازد که به مذاق تماشاگران خوش آیند.

برچسب‌ها:,

نظر‌ دهی مسدود شده است.