۷۲-۲۵۹

صامت‌ها و مصوت‌های خش‌خش برگی در گردباد / بحران خودزندگینامه‌نویسی در سال‌های نوری سرژ رضوانی

پویا رفویی:

رمان سال‌های نوری (Les annees-lumiere) گذشته از آنکه برای نویسنده‌اش شهرتی جهانی به بار آورد و ظرف مدت کوتاهی به اغلب زبان‌های اروپایی ترجمه شد، گذشته از آنکه فرازونشیب‌های زندگی پرماجرای راوی را در دوران پرالتهابی از قرن بیستم روایت می‌کند، گذشته از آنکه تسلط نویسنده به شیوه‌های روایی متفاوت را از خلق رمانس تا نقل پاره‌ای از ماجراها با استفاده از ترانه نشان می‌دهد، حالا بعد از بیش از نیم‌قرن از زمان نگارش ‌آن نوعی سند ادبی نیز به ‌شمار می‌آید. منظور از سند، نه قابلیت ارجاع‌پذیری متن ادبی به رویدادهای تاریخی و بازنمایی جهان بیرون از متن، که زمینه‌چینی برای رویارویی با مضامین و مفاهیمی است که با میانجی متن محقق شده‌اند.

معادل «سال‌های نوری» را رضا سیدحسینی در مقدمه‌ی امریکازده‌ها پیشنهاد کرده است. هر چند با خواندن رمان، کلمه‌ی «لومیر» به ابداع سینما و جهان به کل سینمایی عصر زندگی راوی نیز اشاره می‌کند با این همه برای عنوان رمان، «سال‌های روشنگری» و «روشن-سالی» را نیز وضع ‌کرده‌اند. سال انتشار این رمان ۱۹۶۷ است و ناگفته پیداست که اتفاقات ۱۹۶۸ پاریس در اقبال و توجه به رمان رضوانی اثر داشته است. خاصه اینکه پاره‌ای اتفاقات رمان بعدتر به تجربه‌ی رویدادی تاریخی مبدل می‌شود و بسیاری از شخصیت‌های آن در زمره‌ی هنرمندان و متفکران مهم قرن بیستم فرانسه قرار می‌گیرند. از این گذشته در بدو امر چنین به نظر می‌رسد که رمان، اتوبیوگرافی رضوانی است. با خواندن کتاب هر چه پیش می‌رویم معلوم می‌شود که متن از جنس دیگری است. بخش زیادی از کتاب به هذیان‌های راوی اختصاص دارد. رضوانی سال‌های نوری را در سی‌و‌نه‌سالگی نوشته است. در دهه‌ی شصت میلادی او را با نام مستعار «سیروس باسیاک» می‌شناختند. ۱۹۶۱ با ترانه‌ی «گردباد» نامش بر سر زبان‌ها افتاد. این ترانه که در فیلم ژول و ژیم فرانسوا تروفو همراه با گیتار‌نوازی رضوانی و صدای ژان مورو به اجرا درآمد، شهرت زیادی پیدا کرد. رضوانی که نقش «آلبر» را در فیلم تروفو بر عهده دارد، نقش عاشق دلخسته‌ای را ایفا می‌کند که با خونسردی هر از چندی در کنار ژان مورو ظاهر می‌شود و بعد به ناگهان غیبش می‌زند. بازی و ترانه‌سرایی در فیلم تروفو زمینه‌ی همکاری رضوانی با ژان-لوک گدار را فراهم می‌کند. ترانه‌ی مشهور فیلم پیروخله‌ی گدار را نیز رضوانی‌ سروده است.

نظر‌ دهی مسدود شده است.