۶۴-۱۲۵-

شخصیت‌پردازی در سینمای ایران: ماندگاری، همذات‌پنداری و واکنش تماشاگر

با حضور معصومه بیات، روبرت صافاریان، بهنام بهزادی
فیلمنامه‌نویسان حرفه‌ای معمولاً فیلمنامه‌هایشان را پیرامون شخصیت‌ها بسط می‌دهند؛ بسیاری از منتقدان باورپذیری، سویه‌های اخلاقی، پیچیدگی‌های انسانی و وجوه مختلف شخصیت‌ها را در نوشته‌هایشان می‌سنجند؛ تماشاگران عادی هم اغلب پس از تماشای فیلم‌ها درباره شخصیت‌ها صحبت می‌کنند، درباره اینکه چقدر با آنها همذات‌پنداری می‌کنند، آیا شخصیت‌ها را در ایفای نقش پذیرفته‌اند و انتخاب‌ها یا کنش‌های آنها را تایید می‌کنند یا نه. با وجود اهمیتی که شخصیت و شخصیت‌پردازی در سینمای داستانی دارد، در نقدهای تحلیلی و مقالات تئوریک سینمایی به شخصیت آنچنان که باید پرداخته نشده است. هر چند کتاب‌ها و مقالات مفصلی درباره شخصیت‌پردازی در ادبیات و به طور کلی درباره شخصیت‌های داستانی وجود دارند، اما شخصیت‌پردازی در فیلم‌ به دلیل امکانات، ویژگی‌ها و ابزارهای خاصی که سینما در اختیار فیلمساز می‌گذارد تا با کمک آنها هم شخصیت و هم واکنش تماشاگر را کنترل کند، زمینه‌های جدیدی را برای بررسی می‌گشاید. در این نشست از معصومه بیات فیلمنامه‌نویس مجموعه تلویزیونی بیا از گذشته حرف بزنیم و فیلم رگ خواب، بهنام بهزادی کارگردان تنها دو بار زندگی می‌کنیم، قاعده تصادف و وارونگی، و روبرت صافاریان مستندساز، منتقد، و مدرس سینما دعوت کردیم تا درباره شخصیت و شخصیت‌پردازی در سینمای ایران صحبت کنند. از همان آغاز تصمیم گرفتیم که وارد مسائل مربوط به بازیگری نشویم و شخصیت‌ها را ورای نقش و عملکرد ستاره‌ها و بازیگران ببینیم. این درست که بازیگران هم در شکل‌گیری شخصیت نقش بسیار مهمی دارند اما پیشتر در نقدهای فارسی و به بهانه‌های گوناگون به مسئله و اهمیت بازیگری در شخصیت‌پردازی پرداخته‌اند. گفت‌وگو را با تفاوت شخصیت و تیپ شروع کردیم که هر چند کهنه به نظر می‌رسد، ما همچنان در بسیاری از نقدها به واژگانی همچون تیپ و تیپ‌سازی برمی‌خوریم که اغلب بار منفی دارند. در ادامه بحث به ماندگاری و به یادماندنی‌بودن شخصیت‌ها رسیدیم و سعی کردیم اجمالاً بررسی کنیم که چه عواملی در ماندگاری یک شخصیت سینمایی نقش دارند و شخصیت‌ها چطور می‌توانند از متن خودشان خارج شوند و موجودیت مستقلی بیابند.

نظر‌ دهی مسدود شده است.