۷۲-۱۰۳

سینما دیرکت: تعامل استتیک و تکنیک

فرید اسماعیل‌پور:

 

سینما‌ دیرِکت و سینما وِریته ماهیت وجودی‌شان را مدیون پیشرفت‌های تکنولوژی صدا‌ و تصویر بوده‌اند گرچه نمی‌توان آنها را محصول حرکت رو به جلوی فناوری‌های سینمایی دانست زیرا نیاز فیلمساز به عنوان انگیزش و خواهش اصلی (بخوانید سفارش) زمینه‌ساز ورود مهندسان و صنایع به عرصه‌ای می‌شود که تا مدت‌ها به یکی از سنگر‌های جدی دعوای مشهور «سینما هنر است یا صنعت؟» بدل می‌شود. عصیان مخلوق بر خالق؟ این نیاز در پرتو حمایت گسترده و مداوم نهادهایی مثل ادارۀ ملی فیلم کانادا (اُ. اِن. اِف)۱ به گامی بلند و روبه‌جلو در تاریخ سینما می‌انجامد. گام و اِقدامی فروتنانه و فراموش‌شده. امروزه وقتی سخن از تغییرات یا انقلاب تکنولوژیک در سال‌های پایانی دهۀ پنجاه میلادی به میان می‌آید تصورِ تصویری دقیق و روشن برای نسلی که دست کم چند تحول تکنولوژیک دیگر را شاهد بوده و تجربه کرده کار آسانی نیست. این تصور برای نسل‌های جوان‌تر که در تلاطم لحظه به لحظه و پایان‌ناپذیر تحولات تکنولوژیک غرق‌ شده‌اند به مراتب سخت‌تر است. نسل جوانی که احتمالاً درک و تصویر دقیقی از دوربین‌های هشت میلی‌متری و شانزده‌ میلی‌متری، که تا اواخر دهۀ نود میلادی قابل دسترس و استفاده بودند، در ذهن ندارد چه رسد به دوربین‌های  شانزده‌‌ میلی‌متری  و بعدتر سوپر‌شانزده میلی‌متری و سی‌وپنج میلی‌متری دهه‌های پنجاه و شصت میلادی: دورانی که بستر تاریخی بحث ماست. برای نسلی که یک ویدئو را با تلفن‌های همراه یا دوربین‌های۴K  کوچک و سبک ضبط می‌کند، شرح سبُکیِ انقلابی و معجزه‌وار دوربین‌های هفت-هشت‌کیلوگرمی در دوران تاریخی مورد بحث یا قابل‌حمل‌بودن ناگراهای۲ پنج-شش‌کیلوگرمی(مدل‌های اولیه) در برابر ابزار سنگین و دست‌و‌پا گیر قدیمی‌تر، کار آسانی نیست. از این ‌رو سعی خواهم‌کرد تا با نگاهی گذرا به تاریخ فناوری‌های سینمایی و تاثیر آن در روند تکامل سینما ‌دیرکت تصویری روشن‌تر از مختصات فنی این جریان سینمایی ارائه دهم. در نگاه نخست مرور آنچه بر سینما و ما رفته، دغدغه‌ای صرفاً تاریخی به نظر می‌رسد اما شاید با تامل بیشتر بتوان به نقش تاثیرگذار رویدادهای تاریخی مورد ‌نظر در تغییر اصول زیبایی‌شناختی و بازتعریف سینما و حضورش در جغرافیایی نو  پی برد.

نظر‌ دهی مسدود شده است.