hami43
امين حامي‌خواه نئوفرماليسم در نظريه فيلم که غالباً با چهره‌هايي چون ديويد بوردول، نوئل کرول و کنت استايگر شناخته مي‌شود براي دانشجويان سينما در ايران به‌ويژه در فيگور ديويد بوردول، به دليل اهميت مبالغه‌آميزي که کتاب‌هايش به‌عنوان منابع کنکور سينما! پيدا کرده؛ قابل بازيابي است. اما به‌مانند همه‌ي فقدان‌ها و کسالت‌هاي فکري مشابه در اين سرزمين، جريان نئوفرماليسم نيز مورد تبيين و بازانديشي عميق قرار نگرفته ‌است. در اين نوشته مي‌کوشم مشکلات و محدوديت‌هاي نظري نئوفرماليسم را به مثابه نقيصه‌هاي آن بيان کنم. از اواخر دهه‌ي 60 کريستين متز، نظريه‌يبیشتر بخوانید
roshani43
ميلاد روشني‌پايان کريستين متز، مقاله‌ي دوران‌ساز خود را با عنوان سينما: زبان يا سيستم زباني؟، با اين جملات پر از اميد به پايان مي‌برد؛ «سوسور آنقدر زنده نماند تا بتواند درباره‌ي اهميتي که سينما در دنياي کنوني به دست آورده است، اظهارنظري بکند، اما کسي منکر اين اهميت نيست که زمان نشانه‌شناسي فيلم فرا رسيده است».1 زمان نشانه‌شناسي فيلم فرا رسيده بود و اين خود متز بود که مي‌رفت با همين مقاله، که در يکي از شماره‌هاي سال 1964 نشريه‌ي کومينيکاسيون منتشر شده بود و امروز يکي از کلاسيک‌ترين مقاله‌ها‌يبیشتر بخوانید
malek43-1
مهدي ملك مقاله درخشان کريستين متز با عنوان «دال خيالي»1 که نخستين بار در سال 1975 و در نشريه ارتباطات که به روانکاوي اختصاص داده شده، سرآغاز دوره تازه‌اي از پيوند ميان روانکاوي و سينما محسوب مي‌شود. در همين شماره ژان لويي بودري نيز مقاله مهم خود، آپاراتوس (dispositif)، را منتشر مي‌کند که اکنون پس از گذشت بيش از سه دهه هر دو مقاله به نوشته‌هايي کلاسيک در باب روانکاوي و سينما بدل شده‌اند. متز در مقاله‌اش مفاهيم اصلي نظريه بودري مانند مرحله آينه‌اي، نظام چشم‌انداز و سوژه استعلايي رابیشتر بخوانید
hadighi43
رامين اعلايي, برنا حديقي با رواج علوم شناختي و به خصوص با معرفي نگرش نئوفرماليسم در اواخر دهه‌ي 70 ميلادي، اهميت نشانه‌شناسي که در دهه‌هاي 60 و 70 رواج گسترده‌اي داشت به مرور کمرنگ شد. در دهه‌ي 80، مطالعات فيلم به تدريج روش‌هاي تازه‌ي مطالعات فرهنگي و علوم اجتماعي را جايگزين مباحث تئوريک نظريه‌ي فيلم کرد. اما در اين ميان برخي از پژوهشگران فيلم همچنان به بحث درباره‌ي برخي از دشوارترين مسائل نظريه‌ي فيلم پرداخته‌اند و آنها را از زواياي علوم شناختي بررسي کرده‌اند. اين اتفاق هم توسط گروهي دربیشتر بخوانید
malek2
مهدي ملك در خلال سال‌هاي 1963 و 1965 «ژان ميتري» دو کتاب عظيم درباره نظريه فيلم منتشر مي‌کند. کتاب اول به نام «ساختارها» به شرح اين موضوع مي‌پردازد که چگونه عناصر جهان به وسيله تمهيدات سينمايي در قاب گرفته شده و به ابژه‌-‌تصوير‌هاي معطوف به قصديتِ فيلمساز بدل مي‌شوند. ميتري در اين کتاب اصول و کلياتي را شرح مي‌دهد تا با استفاده از آنها در جلد دوم به بررسي تاريخي تمامي فرم‌هاي بيان سينمايي و نقاط افتراق آن با ساير فرم‌هاي هنري بپردازد. به بيان ارسطويي مي‌توان گفت ميتري دربیشتر بخوانید
roshani1
ميلاد روشني‌پايان ميتري دو جلد کتاب سترگ خود را با عنوان زيبايي‌شناسي و روانشناسي فيلم زماني تحويل تئوري فيلم دهه‌ي 60 مي‌داد که زبان‌شناسي و نشانه‌شناسي راه خود را براي نفوذ گسترده در مطالعات فيلم آغاز کرده بودند. جامعيت کتاب ميتري و همچنين دلمشغولي‌هايي که همواره درباره‌ي رابطه‌ي ادبيات و سينما وجود داشت، درگيري ميتري با مقولات زبان‌شناسي را اجتناب‌ناپذير مي‌کرد. ميتري تمايل چنداني براي ورود به گفتمان تخصصي زبان‌شناسي و ترمينولوژي خاص آن ندارد، اما برخلاف پيشينيان خود تلاش مي‌کند موضوعاتي را که به نحوي با زبان‌شناسي پيوند مي‌يافتندبیشتر بخوانید
mirbaba1
محمدحسين ميربابا چرا تدوين- و در شکل کامل‌ترِ آن مونتاژ- اين‌چنين نقش تعيين‌کننده‌اي در زبان‌ِ سينما دارد؟ اين يکي از محوري‌ترين مسائلِ مطرح‌شده در نظريه‌ي فيلم ژان ميتري به ‌حساب مي‌آيد. سينما به ‌عنوان يک فرم بياني خاص و منحصر به فرد داراي زبان‌ِ نگارش يا به ‌اصطلاح گرامرِ خاصِ خود است. اين دستور زبان از مولفه‌‌هايي تشکيل ‌شده که هرکدام از آنها ساختار کلي فيلم به ‌عنوان اثري روايي را شکل مي‌دهند. ‌‌‌‌‌تدوين هم در ارتقاي زبان سينما نقش بسزايي داشته و هم‌اينکه توانسته فرمي منحصر به فرد برايبیشتر بخوانید
رامين اعلايي : اساساً تاريخ نظريه تاريخ تلاش براي خواندن و ادراک مساحت ميداني است که توجه ما را در يک دوره‌ي زماني مشخص در برگرفته است. در مورد نظريه‌ي فيلم اما اين تاريخ نه چيزي مربوط به گذشته که همواره مرتبط با زماني اکنون است. اکنوني که در واقع هرگز به انجام نمي‌رسد يا متوقف نمي‌شود. يا به عبارتي ديگر اکنوني که باقي مي‌ماند و نمي‌گذرد. برگسون مي‌نويسد: اکنون ما وقتي به گذشته بدل مي‌شود که ديگر بالفعل اهميت نداشته باشد.1 در مورد فيلم اين اکنون همچون سيلاني استبیشتر بخوانید