۶۶-Farahani

سرور کسمایی از دشواری‌های ترجمه دایی‌جان ناپلئون می‌گوید دایی‌جان ناپلئون به زیان ناپلئون مریم‌ جلالی‌فراهانی

مریم‌ جلالی‌فراهانی
سرور کسمایی نویسنده و مترجم ساکن پاریس است که تا به حال چندین رمان به زبان‌های فارسی و فرانسه از جمله «گورستان شیشه‌ای»، «دره‌ی عقاب‌ها، سرگذشت یک فرار» و «یک روز پیش از آخر زمان» از وی به چاپ رسیده است. او که در عین حال بنیانگذار و مسئول بخش «چشم‌اندازهای زبان فارسی» در انتشارات برجسته‌ی «اکت سود»۱ است، نقش مهمی را در معرفی آثار ادبی ایران به ناشران فرانسوی ایفا کرده است. سرور کسمایی ترجمه‌ی آثار ارزشمندی چون «رفتن، ماندن، بازگشتن» اثر شاهرخ مسکوب و «دایی‌جان ناپلئون» اثر شاخص ایرج پزشکزاد را در کارنامه‌ی خود دارد. «دایی‌جان ناپلئون» سال ۲۰۱۱ میلادی با همت وی روانه‌ی بازار کتاب فرانسه شد و هم نزد خوانندگان و هم نزد منتقدان ادبی از اقبال بالایی برخوردار شد. با او در مورد این ترجمه و مسائل پیرامون آن به گفت‌وگو نشستیم.

*خانم کسمایی با این شروع کنیم که چطور شد که این رمان را برای ترجمه انتخاب کردید؟
از وقتی که مدیریت بخش فارسی انتشارات «اکت سود» را به عهده گرفتم، دایی‌جان ناپلئون یکی از اولین کتاب‌هایی بود که به فکر ترجمه و انتشارش بودم، ولی همیشه این پرسش بود که چه کسی می‌تواند این کار را ترجمه کند؟ می‌دانستم که ترجمه‌ی این اثر چالش بزرگی است و موفق به پیدا‌کردن مترجم نمی‌شدم. خودم هم مطلقاً در فکر ترجمه‌ی آن نبودم، چون به دشواری کار واقف بودم و شهامت آن را نداشتم. از سوی دیگر درست همان ‌زمان روی رمان خودم کار می‌کردم و وقت لازم برای ترجمه‌ی اثری به این حجم را نداشتم. کتاب قطور است و فقط مرحله‌ی آماده‌کردنش برای ترجمه کلی وقت می‌برد و بعد از آن هم خود ترجمه و تصحیح و باقی کارها. به همین دلیل برای من روشن بود که کس دیگری باید این کار را انجام دهد و این بود که سال‌ها گذشت تا دایی‌جان ناپلئون در مجموعه‌ی «چشم‌اندازهای زبان فارسی» منتشر بشود.
*یعنی چند سال طول کشید تا به مرحله‌ی اجرا رسید؟
حدود ده سال. فکر ترجمه‌ی این رمان به عنوان یکی از بهترین رمان‌های ایرانی همیشه با من بود. می‌شود گفت در سبک خودش بهترین است و همین هم ترجمه‌اش را دشوار می‌کرد. نوآوری‌های زبانی و طنز خاص رمان… مثلاً برای من روشن بود که مترجم اثر نمی‌تواند فرانسوی باشد مگر فرانسوی‌ای که سال‌های سال در ایران زندگی کرده باشد و طنز ما را خوب بشناسد.

نظر‌ دهی مسدود شده است.