۷۳-۱۸۴

رمان و تعهد؟

سهیل سمی:

در بررسی رمان‌هایی که به اصطلاح رمان متعهد نامیده می‌شوند، دسته‌بندی‌های مشخصی وجود دارد مثل: رمان نژادی یا رمان بی‌عدالتی، رمان فقر یا رمان زنانه، رمان سوءاستفاده از کودکان، رمان جنگ و رمان‌های سیاسی یا رمان‌هایی که به خشونت با کودکان اختصاص می‌یابند. ویژگی بارز این نوع رویکرد این است که دسته‌بندی‌های رایج بر اساس محتوای آثار انجام می‌شوند. در این نوع رویکرد، حتی برای عامه‌ی خوانندگان، مشخص است که برای مثال، خوشه‌های خشم یا رمان پرپل پچ نوشته‌ی آلیس میلر یا نمونه‌ای امریکایی مثل کلبه‌ی عمو توم یا رمان‌های برجسته‌ی نویسنده‌ی زن و سیاه‌پوستی چون تونی موریسون مثل محبوب یا آبی‌ترین چشم از جمله آثاری هستند که جزو آثار متعهد تلقی می‌شوند. این رمان‌ها در موضوع خود آشکارا به معضل‌های سیاسی و اجتماعی و نژادی و غیره می‌پردازند و گاه حتی موجد حرکت‌های اجتماعی و سیاسی مقطعی نیز می‌شوند. بر این اساس قضاوت‌کردن در باب رمان‌ها کار ساده‌ای‌ست. برای مثال، در رمان‌های دیکنز مردم فرودست معمولاً حقیر و پست توصیف می‌شوند. در رمان نامزد اثر مانتسونی که دو منتقد بزرگ مثل گئورگ لوکاچ و آنتونیو گرامشی بررسی‌اش کرده‌اند، نویسنده آشکارا در توصیف مردمان فرودست همچون موجوداتی حقیر و جانبداری از طبقات فرادست کاملاً علنی برخورد می‌کند. تکلیف نویسنده یا خواننده در تشخیص این آثار مشخص است. حالا همه می‌دانند که جان استاین بک در خوشه‌های خشم معضل کشاورزان از کار بیکار‌شده و از زمین خود رانده‌شده‌ای را شرح می‌دهد که وصف شرایطشان در تاریخ امریکا آمده است. بک در این اثر به لحاظ انتخاب موضوع و پرداخت هنرمندانه‌ی آن نویسنده‌ای متعهد شناخته می‌شود. یعنی همان نویسنده‌ای که بعدها به دلیل رهاکردن جانب کارگران و ضعفا از طرف منتقدان مردی بی تعهد توصیف شد که به مردم خود پشت کرد. این دست آثار خواننده را احتمالاً به بازاندیشی در مواضعش ترغیب می‌کنند و در آحاد مردم به لحاظ عدالت اجتماعی اقتصادی یا سیاسی در کشور خودمان هم نمونه‌ای این نوع آثار اندک نیستند….

نظر‌ دهی مسدود شده است.