۷۴-۶

راوی عصر تاریکی / زندگی و آثار آکیرا کوروساوا به همراه مختصری از تاریخچه ژاپن و سینمای آن

همایون خسروی‌دهکردی :

کوروساوا را به‌رغم جبرگرایی نشات‌گرفته از اشرافیت سنتی ژاپن، فیلمساز عدالت‌خواه و مولفی هم‌طراز برگمان و آنتونیونی ارزیابی کرده‌اند. او که غالباً‌ نویسنده، تدوینگر و طراح صحنه آثار خود بود توانایی شگفت‌‌انگیزی در خلق تصویر ذهنیات خود داشت. کوروساوا در کنار میزو‌گوچی و ازو پایه‌گذار سینمای کلاسیک ژاپن بود.

خوانندگان و یاران قدیمی مجله سینما و ادبیات از شماره‌های پیشین به ویژه شماره ۵۴ با ژاپن و سینمایش آشنا شده‌اند.۱

برای خوانندگانی که اخیراً به خانواده سینما و ادبیاتی‌ها پیوسته‌اند و برای کامل‌بودن این گفتار فهرستی از این پیشینه تقدیم می‌شود.

کلیاتی در مورد کشور ژاپن

ژاپن مجمع‌الجزایری است که در حال حاضر ۴۰۰ هزار کیلومتر مربع مساحت و ۱۳۰ میلیون نفر جمعیت دارد و در واقع همسایه امریکا، چین و شوروی بوده است. این کشور در جنگ جهانی اول جزو متفقین و در جنگ جهانی دوم مقابل آنها بوده و این تقابل در آن زمان موجب از دست‌دادن نیمی از سرزمین و ویرانی بخش عمده‌ای از کشور شد. در حال حاضر ژاپن سومین اقتصاد بزرگ جهان است. عموم مردم ژاپن همیشه مسالمت‌جو و تلاشگر و مطیع بوده‌اند، هرچند که تا قبل از جنگ جهانی دوم گروه‌هایی از سامورایی‌ها و افسران نظامی وجود داشتند که جنگ‌طلب و اصطلاحاً سلحشور بودند و براساس یک سنت دیرینه از اشرافیت و نظام فئودالی پاسداری می‌کردند. وطن‌پرستی اغراق‌آمیز و واپس‌گرایی همین جنگ‌طلبان بود که سرانجام به شکست فاجعه‌بار ژاپن در جنگ دوم و ویرانی کامل کشور انجامید. سینما و ادبیات ژاپن همواره در مقابل این خط فکری قرار داشته و در زمان به قدرت‌رسیدن نظامی‌ها بیشتر مورد سانسور و توقیف قرار گرفته است.

آیین شینتو

مهم‌ترین آیین دینی ژاپنی‌ها شینتو نام دارد که قدمت آن به اندازه خود کشور است، وطن‌پرستی، کرنش برای مردگان، نوعی جوانمردی (یوشیدو) که از ذن الهام گرفته شده است و مقاومت در راه شرف جزو الزامات آیین شینتو بوده است. این آیین به دفعات اصلاح شده است. به عنوان مثال پرستش امپراتور از سال ۱۹۴۶ از طرف خود او منسوخ اعلام شد. حضور این آیین در رفتار مردم ژاپن و در نتیجه در هنرهایی مثل سینما، تئاتر و ادبیات به روشنی دیده می‌شود.

نظر‌ دهی مسدود شده است.