۶۸-۱۱۸

داکیودراما در ایران

بصیر علاقه‌بند

داکیودراما چیست؟

گری رودز۱ و جان پاریس اسپرینگر۲ در مقدمه‌ی خود بر کتاب «مستندداستانی‌ها»۳ روابط متقابل فرم و محتوای مستند و داستانی را بدین شکل نشان می‌دهند:

۶۸-basir

فیلم مستند‌= فرم مستند + محتوای مستند

ماکیومنتری‌= فرم مستند + محتوای داستانی

داکیودراما‌= فرم داستانی + محتوای مستند

فیلم داستانی‌= فرم داستانی + محتوای داستانی

در ادامه بر همین مبنا، استیون لیپکین و دِرِک پَجِت و جِین روسکو در مقاله‌ی بنیادین خود «داکیودراما و مستند ساختگی: تعریف واژگان، موازین پیشنهادی» داکیودراما را به‌منزله‌ی عنوانی کلی برای تمام ترکیباتی معرفی می‌کنند که از پیوند «فرم داستانی» و «محتوای مستند» به دست می‌آید. سپس براساس نوع کارکرد، چهار تعریف مجزا برای داکیودراما برمی‌شمرند:

  • فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی‌ای که وقایع تاریخی ملی یا بین‌المللی را با نگاهی انتقادی یا تحسین‌آمیز بازگو می‌کنند.
  • آثاری که زندگی چهره‌های بزرگ ملی یا بین‌المللی را با نگاهی شبیه مورد پیشین به تصویر می‌کشند.
  • آثاری که به‌منظور طرح موضوع و به راه‌انداختن بحث به سراغ دغدغه‌های ملی یا بین‌المللی می‌روند.
  • و نهایتاً در رویکرد جدیدتر بیشتر به شهروندان معمولی‌ای می‌پردازند که بر اثر تجربه‌ی رخدادهایی خاص و اغلب تروماتیک بر سر زبان‌ها می‌افتند.

به سیاق تنوع تعاریف، در مقاطع زمانی و نقاط مختلف عبارات گوناگونی همچون مستند-درام۴، درامِ مستند۵، دراماداک۶ و داکیودراما برای اشاره به ملغمه‌ی متشکل از فرم داستانی و محتوای مستند به کار رفته است. مستند-درام را می‌توان مستند دراماتیک، دراماتیزه‌شده یا مستند به سبک درام نیز نامید؛ گونه‌ای که ریشه‌ی آن به ژورنالیسم تحقیقی می‌رسد. مستند-درام با تصویر‌کردن رشته‌ای از وقایع تاریخی یا وضعیت‌های واقعی به همراه شخصیت‌هایی با هویت حقیقی سعی می‌کند به بحث و مناظره درخصوص اهمیت آنها دامن بزند. ماحصل این روند معمولاً فیلمی است با ساختار روایی داستانی که از تکنیک‌های اجراییِ ناتورالیستی-رئالیستیِ درام سود می‌برد و اگر احیاناً تصاویر مستندی هم در این میان گنجانده شود، تلاش بر آن خواهد بود تا میزان وقفه در روایت به حداقل برسد.

نظر‌ دهی مسدود شده است.