196-46

جهان شاعر بزرگ کم دارد گفت‌و‌گو با پِر واستبرگ رئيس کميته‌ي نوبل

ناصر نبوي

پرِ واستبرگ، نويسنده و فعال حقوق بشر، رئيس کميته‌ي نوبل است در فرهنگستان سوئد. او در اهداي نوبل ادبيات سال 2014 به موديانو نقشي کليدي داشت. واستبرگ در گفت‌و‌گو با لوموند کتاب (ضميمه‌ي هفتگي روزنامه‌ي لوموند) مورخ جمعه 12 دسامبر 2014، بسياري از نکات را نه تنها پيرامون نحوه‌ي انتخاب موديانو به طور خاص که درباره‌ي چند و چون انتخاب نوبليست ادبيات به طور عام روشن مي‌کند، به ويژه اين نکته را که اعضاي کميته‌ي نوبل «همه‌ي» نويسندگان بزرگ زنده‌ي جهان را نمي‌شناسند و انتخاب‌شان هم (مثل انتخاب هر هيات داوران ديگري) تا حد زيادي متکي است بر سليقه‌ي شخصي آنها، سليقه‌اي که صدالبته به صرف سليقه بودنش تاکنون راه رسيدن بسياري از نوابغ ادبيات مدرن (از جويس و کافکا گرفته تا بورخس و کوندرا) را به معتبرترين و گران‌ترين جايزه‌ي ادبي جهان سد کرده است.

***

*چرا جايزه‌ي نوبل امسال را به پاتريک موديانو داديد؟

در فرهنگستان سوئد، ما پنج نويسنده هستيم که عضو کميته‌ي نوبليم. سه نفر از ما از سال‌ها پيش آثار موديانو را دنبال مي‌کنند. من کتاب اول او را چهل سال پيش، به محض اين که به سوئدي ترجمه شد، خواندم. بعد، کتاب‌هاي بعدي‌اش را، بيشتر به فرانسه، چون زبانش حتي براي ما آنقدر ساده، سرراست و موجز است که راحت مي‌شود خواندش. بنابراين هر سه‌ ما کارش را تحسين مي‌کنيم. در بازديد از پاريس که فرهنگستان در آن پايگاه دارد، به جست‌و‌جوي کافه‌هايي رفتيم که او در رمان‌هايش از آنها حرف مي‌زند! بعد، مي‌بايست ساير اعضاي فرهنگستان را راضي کنيم.

*اين کار چطور انجام شد؟

هيچ چيز في‌البداهه انجام نمي‌شود. هر سال ما از طرف همه‌ي رابط‌هايمان در جهان حدود 230 پيشنهادِ نويسنده دريافت مي‌کنيم. از اين ميان، اول 50 و بعد 25 نفر را انتخاب مي‌کنيم. در ماه آوريل، به عنوان رئيس کميته، اين 25 نويسنده را به همکارانم در فرهنگستان معرفي مي‌کنم. سپس در ماه مه، از ميان آنها، پنج نفر را نگه مي‌داريم. هر يک از اعضاي کميته درباره‌ي هر يک از اين پنج نفر مطلبي مي‌نويسد. حاصل مي‌شود 25 متن که مي‌دهيم به فرهنگستان. نگاه کنيد! اين چيزي است که من درباره‌ي موديانو نوشتم: 15 صفحه‌ي فشرده. آن وقت، 18 عضو فرهنگستان در دومين پنجشنبه‌ي ماه اکتبر راي مي‌دهند. بعد از بحث و کمي‌ «فشار رواني» به ندرت پيش مي‌آيد که اکثريت قاطعي حاصل نشود.

نظر‌ دهی مسدود شده است.