۶۷-۳۴

آیا ایران و رومانیِ معاصر نسبتی با هم دارند؟ / بررسی تاثیر «جدایی نادر از سیمین» اصغر فرهادی بر «فارغ‌التحصیلی» کریستین مونجیو

امیرهوشنگ للهی :

در سینمای معاصر جهان به ندرت پیش می‌آید که فیلمِ یک فیلمساز تاثیر آشکاری از فیلمِ فیلمساز دیگری گرفته باشد. البته کارگردان‌هایی مثل نوری بیلگه‌جیلان آشکارا از تاثیر سینمای کیارستمی و تارکوفسکی بر خود می‌گویند یا اینکه در سینمای فیلمسازانی مثل یورگوس لانتیموس و روبن استلوند تاثیری از سینمای فون‌تریر و هانه‌که تا اندازه‌ای آشکار است. اما این تاثیر بیشتر مربوط به کلیت آثار فیلمساز مرجع است. یعنی فیلمسازان متاثر‌شده از مجموع آثار فیلمساز مرجع تاثیر می‌گیرند. به این فهرست می‌شود افراد دیگری هم اضافه کرد. اما شاید کمتر بتوان یک فیلم را به فیلمی دیگر شبیه دانست. در میان فیلمسازان بزرگ موضوع شباهت یا تاثیر‌گرفتن به هیچ عنوان معنای تقلید نمی‌دهد. آنها از مضامین، درونمایه‌ها، لحن، روایت و ساختار بصری فیلمسازهایی که دوستشان دارند تاثیر می‌پذیرند. این تاثیرات را درونی می‌کنند و در جهان خودشان جای می‌دهند. به این معنا چنین تاثیراتی چیزی بیرونی، تقلیدی و اضافی نیستند بلکه در تار‌و‌پود فیلمِ تازه می‌نشینند. این تاثیرات، غنایی به فیلمِ جدید می‌دهند و از جهانِ فیلمساز مرجع متاثر می‌شوند. یکی از فیلمسازان مهم سینمای رومانی و جهان، کریستین مونجیو با موج نو جدید۱ سینمای رومانی رشد کرد. او البته اولین نفر فهرست فیلمسازان رومانی نبود که جایزه جهانی برنده شد اما تثبیت‌کننده راه سینمای جوان رومانی بود. مونجیو در سال ۲۰۰۷ موفق شد با فیلم تحسین‌شده‌اش «۴ ماه، ۳ هفته و ۲ روز» جایزه نخل طلای جشنواره فیلم کن را به دست آورد. در طول این سال‌ها مونجیو فعال بوده و فیلم‌‌های متفاوتی ساخته است. «فارغ‌التحصیلی» آخرین ساخته او در سال ۲۰۱۶ موفق به کسب جایزه بهترین کارگردانی جشنواره کن شد. این فیلم با واکنش مثبت و تحسین بسیاری از منتقدان سینمای جهان رو‌به‌رو شد. قصد این نوشته بر آن است که نشان دهد فیلم «فارغ‌التحصیلی» چگونه به لحاظ تماتیک، روایی و میزانسن متاثر از فیلم «جدایی نادر از سیمین» محصول سال ۲۰۱۱ سینمای ایران است. فیلمی که جوایز بسیاری در سینمای جهان به دست آورد و باعث شهرت گسترده اصغر فرهادی به عنوان یکی از فیلمسازان برجسته سینمای معاصر جهان شد.

نظر‌ دهی مسدود شده است.