۷۲-۸۸

آشوبکده‌ی خاطره / کریس مارکر

ترجمه: زهرا پورنیک‌صفت :

سخن مترجم:

علاقه‌ی وافر کریس مارکر به فناوری‌ دیجیتال سبب‌ شد تا در کارنامه‌ی حرفه‌ای خود دو اثر با نام‌های Level Five و Immemory را به ثبت برساند. Immemory که به پیشنهاد دوست و همراه همیشگی‌ام دکتر علیرضا عامری برگردان آن را «آشوبکده‌ی خاطره» آورده‌ام، مستندی است در قالب یک سی‌دی چند‌رسانه‌ای که مارکر در آن به بازتعریف و ارائه‌ی انگاره‌ی شخصی‌اش درباره‌ی خاطره، این مفهوم رمزآلود و نابسوده، می‌پردازد. او این‌گونه می‌پندارد که به هنر خاطرات می‌باید از چارچوب جغرافیا نگریست، نه تاریخ. مارکر در آشوبکده‌ی خاطره تلاش می‌کند از خلال کنار هم قراردادن تصاویر مختلف، تکه‌هایی از تاریخ سینما، تصاویر جنگی، شعر و متن، به واکاوی خاطرات شخصی‌اش بپردازد هر چند خود اذعان دارد که این اثر تنها یک حسب‌حال در شمایل معمول آن نیست. در بخش‌هایی از این مستند مارکر می‌پرسد: چیست این کیک مادلن که پروست را به گذشته‌های دور سوق می‌دهد؟ آیا ماشینی است که ما را به گذشته می‌برد یا گذشته را به ما بازمی‌گرداند؟ مارکر با کنار هم‌گذاشتن تصاویری از جهان پروست و هیچکاک این پرسش را مطرح می‌کند: آیا انتخاب نام مادلن در فیلم سرگیجه تلمیحی است به مادلنِ پروستی؟ حتی اگر این گونه نباشد، او در آشوبکده‌ی خاطره نشان می‌دهد که این نزدیک‌ترین مفهومی است که از نام شخصیت زن این فیلم می‌توان استنباط کرد. متن پیش‌رو که ترجمه‌ای‌ست از بخشی از نوشته‌ای که کریس مارکر آن را برای نسخه‌ی انگلیسی اثر نوشته، از آن رو در این پرونده آورده شده که روزنی باشد به آنچه خاطره‌نگاری سیاسی مارکر را شکل می‌دهد. اگر این گفته‌ی بسیار معروف کوندرا در «دفتر خاطرات و فراموشی» را به یاد آوریم که «نبرد با قدرت، چیزی نیست جز نبرد خاطره با فراموشی»، آنگاه می‌توانیم ماهیتِ به غایت سیاسیِ کندوکاو مارکر در ساحت خاطره و اشارات سیاسی آن را بهتر دریابیم.

 

*****

نظر‌ دهی مسدود شده است.